Özgün Metin

Teshîr iden ol yâri duâ-yı sihirimdir
Germ ülfet eden sohbet-i sahbâ eserimdir

Günümüz Türkçesiyle

1. O sevgiliyi ele geçiren, benim seher vakti ettiğim duadır (ya da büyülü duamdır); onu sıcak bir yakınlığa alıştıran, şarap sohbetimin etkisidir.

Edebî ve Tarihî Yorum

Seher mi Sihir mi

Beytin anahtarı ilk mısranın son kelimesidir. Hüsameddin neşrinde "sihirimdir" diye okunmuştur, ama beyit bir matladır ve ikinci mısra "eserimdir" diye biter. Kafiyenin tutması için kelimenin "seherimdir" okunması gerekir. Arap harfleriyle "sihr" (büyü) ile "seher" (tan vakti) aynı harflerle yazılır; çeviriyazıdaki ayrılık buradan doğmuş olmalıdır. Neşirde böyle bir düzeltme yoktur; öneri yalnız aktarıma yansıtılmış, metin olduğu gibi bırakılmıştır.

İlginç olan, iki okuyuşun da beyte yakışmasıdır. "Teshîr" bir şeyi ya da birini ele geçirmek, boyun eğdirmek demektir ve büyüyle birini kendine bağlamak için de kullanılır; bu yüzden "sihir" kelimesi anlam bakımından mısraa çok uygundur. "Duâ-yı seher" ise divan şiirinde âşığın tan vaktinde ettiği ve kabul edileceğine inanılan duadır. Şair muhtemelen ikisini birden duyurmak istemiştir: sevgiliyi kazandıran, büyü kadar etkili bir seher duasıdır. Böyle okunursa beyitte bir tevriye vardır.

Dua ile Şarap

İkinci mısra duanın karşısına şarabı koyar. "Germ ülfet", sıcak yakınlık; "sohbet-i sahbâ" şaraplı sohbettir. Sevgiliyi önce dua yumuşatmış, sonra şarap meclisi ona yakınlaşmıştır. Dua ile şarabın aynı beyitte yan yana durması divan şiirinin rind tavrına uygundur. Hüsameddin beyti "Şunlar da eş'ârındandır" diye verir ve ardından aynı kafiye ve redifli bir matla daha aktarır; ikisinin aynı gazele ait olup olmadığı bilinmiyor. Edîb'in kimliği ve öteki parçaları Edîb Mehmed Efendi (Lâdikli) sayfasında bir arada verilmiştir.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar