Himmetî, adı Merzifon Cönkü'nde geçen bir şairdir. Metin Hakverdioğlu'nun 2019'da yayımladığı makale cönkte bu mahlasla üç şiir bulunduğunu kaydeder, ancak şair hakkında bilgi vermez. Başka bir kaynakta bu şairle kesin olarak eşleştirilebilecek bir kayıt bulunamamıştır; kimliği, yaşadığı yer ve yüzyılı bilinmiyor. Bu sayfa, cönkteki şiirlerini ve onlardan çıkarılabilecek sınırlı bilgiyi bir araya getirir.

Merzifon Cönkü'ndeki Şiirleri

Cönkte Himmetî adına biri hece ölçüsüyle, ikisi aruzla yazılmış üç şiir vardır. Heceli şiir, "nerdedir şimdi" redifli bir koşmadır: âşık garip bir bülbül gibi inler, gonca gül yanaklı sevgilisinin nerede olduğunu sorar. Aruzlu şiirlerden biri, cönkte "dîvân" diye kaydedilmiş ve peri suretli bir güzeli "bârekallah" ve "âferîn" sözleriyle karşılayan bir beyitle açılan şiirdir. Öteki, altı mısralık bir bent hâlinde verilen bir semâ‘îdir; sevgilinin güzelliğine Hak'tan bir perde çekildiğini söyler ve "perîşân hâlimi gör de" diye biten bir yakarışla kapanır. Bu semâ‘îde sevgilinin "mert" diye anılması, onun bir delikanlı olarak düşünüldüğünü gösterir.

Üç şiirin türleri, yani koşma, dîvân ve semâ‘î, XIX. yüzyıl âşıklarının hem hece hem aruzla söyleme alışkanlığına uyar. Hakverdioğlu da cönkte aruzla yazılmış şiirlerin şairlerinin genellikle halk şairleri olduğunu belirtir. Bu yüzden Himmetî'nin bir saz şairi olması muhtemeldir. Makale şiirlerin yalnız ilk nazım birimlerini yayımlamıştır; her biri, özgün metni, günümüz Türkçesiyle aktarımı ve yorumuyla bu kategoride ayrı bir sayfada verilmiştir.

Amasya ile Bağı

Himmetî'nin Amasya ile bilinen tek bağı, şiirlerinin Merzifon'da derlendiği düşünülen bu cönkte yer almasıdır. Hakverdioğlu cönkü Merzifon'dan elde etmiş ve onun Merzifonlu Eyüb Sabrî'nin edebî çevresinden bir şair, büyük ihtimalle Fethî tarafından derlendiğini ileri sürmüştür. Merzifon'un XIX. yüzyılda halk şairlerinin uğrak yeri olması, Himmetî'nin de kasabada okunan ya da kasabaya uğrayan âşıklardan biri olabileceğini düşündürür.

Kaynakların Durumu ve Tartışma

Himmetî mahlaslı şiirleri belli bir şaire bağlayan bir kayıt bulunamamıştır. Makale bu şair için başka bir kaynağa da gönderme yapmaz. Şiirlerin dili ve türleri XIX. yüzyıl âşık şiirine uyduğu için şairin bu yüzyılda yaşamış olması akla yakındır, ancak cönkteki şiirlerin bir kısmı daha eski şairlere de aittir ve bu çıkarım kesin değildir. Tam metinler yayımlanmadıkça ve başka cönklerle karşılaştırma yapılmadıkça Himmetî'nin kim olduğu sorusu açık kalacaktır.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar