Özgün Metin

Didüm görmedüm ey dilber gözüñ gibi güzel gözler
Didi ben daḫi görmedüm senüñ gibi güzel gözler

Günümüz Türkçesiyle

1. "Ey güzel, senin gözün gibi güzel gözler görmedim" dedim. "Ben de senin gibi güzel gözleyen (güzellere göz diken) görmedim" dedi.

Edebî ve Tarihî Yorum

Şiirin Yapısı

Beyit bir soru-cevap, divan şiirindeki adıyla "suâl ü cevâb" biçiminde kurulmuştur: ilk mısrada âşık konuşur, ikincide sevgili karşılık verir. İki mısra aynı "güzel gözler" sözleriyle biter. Latîfî beyti paşanın maddesinin sonunda "velehû" diyerek verir; başka bir kaynakta bulunamadı, hangi şiirden koptuğu da belli değil.

Anlam ve Söz Sanatları

Beytin nüktesi, mısra sonundaki aynı iki kelimenin iki ayrı anlamda okunmasındadır. Âşığın ağzında "güzel gözler" çoğul bir isimdir: sevgilinin gözleri kadar güzel göz görmemiştir. Sevgili aynı sözleri geri çevirir, ama bu kez "gözler" fiil olarak okunur: "güzel gözler", güzelleri gözleyen, güzellere göz diken kişidir. Sevgili, kendisine iltifat eden âşığı çapkınlıkla suçlar ve "senin gibi güzel gözleyeni ben de görmedim" der. Bu çözümleme bizimdir; Latîfî beyti yorumlamaz. Kelimenin aynen tekrarlanıp anlamının değişmesi cinas sanatına yakındır.

Aynı sözün karşılıklı söylenmesi, beyte meclis sohbetlerindeki hazırcevaplığın havasını verir. Âşığın övgüsünü sevgilinin bir takılmayla karşılaması, divan şiirinin naz eden sevgilisine gündelik bir ses kazandırır.

Tarihî Bağlam

Ne zaman ve kime söylendiği de kayıtlı değildir. Paşanın hayatını ve öbür şiirlerini Remzî (Pîrî Mehmed Paşa) yazısı bir araya getirir.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar