Türkünün adı bir çalgıyı tanıtarak açılır: deriden gerilmiş bir def. Bu ad, Amasya yöresine ait türküleri söz ve müzik bakımından inceleyen Haluk Yücel'in 2018 tarihli makalesinde, 89 eserlik tabloların içinde geçer ve bugüne ulaşan bilgi de o tablolardaki iki işaretten ibarettir. Yücel eseri kırık havalar arasına koyar ve 2/4'lük usulle yazıldığını gösterir. Eserin adı, tablolardaki pek çok türkü gibi bir dize biçimindedir; bunun türkünün ilk dizesi olup olmadığını tablo göstermez.

Künye

  • Repertuvar no: yok; TRT repertuvarında Amasya yöresine kayıtlı eserler arasında bulunmaz
  • Tür: kırık hava (türkü)
  • Yöre: Amasya
  • Kaynak kişi, derleyen, notaya alan: yayında verilmemiş
  • Derleme yeri ve tarihi: bilinmiyor
  • Makam: belirtilmemiş
  • Usul: 2/4
  • Söz ve müzik: anonim
  • Kaynak yayın: Haluk Yücel, Sosyal Bilimler Dergisi 5(22), 2018; Tablo 5 (tür) s. 379, Tablo 6 (usul) s. 382
  • Arşivdeki yeri: Yücel eserin hangi derlemeden ya da arşivden alındığını yazmaz
  • Kaynak bağlantısı: Yücel 2018 (PDF); TRT bağlantısı yoktur

Sözleri

Addan sonra gelen dizeler de, ezginin notası da basılı bir kaynakta karşımıza çıkmadı. Yücel, incelediği türküleri "literatür taraması ve Türk halk müziği uzmanlarının görüşleriyle" belirlediğini söyler; ancak tek tek eserlerin hangi kitaptan, plaktan ya da arşivden geldiğini göstermez. Sözlerin bugün hangi derlemede saklı olduğu bu suskunluk yüzünden açık kalıyor.

Hikâyesi

Defin kimin elinde çalındığını, türkünün düğünde mi, oyunda mı söylendiğini aktaran bir rivayet yayımlanmamıştır. Elde bir çalgının adından başka bir şey bulunmayınca türkünün ardındaki hikâye de anlatılmadan kalıyor.

Müzikal Özellikleri

Tablo 6'da yıldız 2/4'lük sütundadır. Yücel'in saydığı 89 türkünün 17'si bu iki zamanlı usulle yazılmıştır ve 2/4, 28 eserlik 4/4'ün ardından ikinci sıradadır. Tür tablosunda eser yalnız kırık hava sütununda işaretlidir. Makam konusunda Yücel'in tablosu yalnız toplamları sayar, tek tek eserlere inmez.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Tür tablosunda "Bir defim var deriden", "Bahçelerde bamiye, Bayılıyom yemiye" ile "Yar elmayı taşladın mı oy oy" arasında yer alır; komşularının ikisi de TRT dışında kalan, adı yine bir dizeden oluşan türkülerdir. Eseri okuyan bir sanatçının adı da, bir plağı ya da yayın kaydı da kaynaklarda geçmiyor. Amasya'nın TRT repertuvarına giren türküleri ve başka derlemelerle bilinen ezgileri Yeşilırmak'ın Ezgisi yazısında birlikte anlatılır.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar