Emîr Hamzazâde Eşref Ali Çelebi, XVII. yüzyılın ortasında yaşamış Amasyalı bir seyyid, müderris ve kadıdır; bir süre Amasya'da nakîbüleşraf kaymakamlığı yapmış ve 1071 (1660-61) yılında ölmüştür. Hakkında bilinenlerin tamamı, Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar'ın Amasya Tarihi'ndeki dört cümlelik maddeye dayanır. Hüsameddin onu "meşâhîr-i kudâtdan edîb, şâir, kâtib", yani tanınmış kadılardan, edip, şair ve kâtip biri olarak tanıtır. Şiirinden örnek yoktur. Madde, bugünkü dile aktarılmış ve sözlükçesi çıkarılmış olarak Eşref Ali Çelebi-Emîr Hamzazâde sayfasında da okunabilir.

Hüsameddin'in Kaydı

Madde, yedinci ciltte Eşref Mehmed Çelebi'nin maddesinin hemen ardından gelir:

Amasyalıdır. Karahisârî Emîr es-Seyyid Hamza Çelebi evlâdından es-Seyyid Mehmed Çelebi mahdûmudur. Amasya'da Kadızâde Küçük Hâce Mehmed Ali Efendi'den tahsîl-i ulûm edib müderris, kadı oldu. Bir müddet Amasya nakîbü'l-eşrâf kâim-makâmı da olup 1071'de vefât etdi. Meşâhîr-i kudâtdan edîb, şâir, kâtib idi.

Bugünkü dille: Amasyalıdır. Karahisarlı Emir Seyyid Hamza Çelebi'nin soyundan Seyyid Mehmed Çelebi'nin oğludur. Amasya'da Kadızâde Küçük Hâce Mehmed Ali Efendi'den ilim tahsil edip müderris ve kadı oldu. Bir süre Amasya'da nakîbüleşraf kaymakamı da oldu ve 1071'de öldü. Tanınmış kadılardan, edip, şair ve kâtip biriydi.

Hayatı

Doğum yılı, hangi medreselerde müderrislik ettiği ve hangi kasabalarda kadılık yaptığı bilinmez. Hocası, XVII. yüzyılın ilk yarısında Amasya'nın tanınmış müderrislerinden "Küçük Hâce" lakaplı Kadızâde Mehmed İlmî Efendi'dir; Hüsameddin onun adını kimi yerde Mehmed İlmî, bu maddede olduğu gibi kimi yerde Mehmed Ali diye yazar. Küçük Hâce'nin öğrencileri ve soyu sitedeki Hâcezâdeler yazısında anlatılır; Eşref Ali Çelebi orada da onun öğrencileri arasında sayılır.

Nakîbüleşraf kaymakamlığı, İstanbul'daki nakîbüleşrafın, yani Hz. Peygamber soyundan gelenlerin işlerine bakan makamın taşradaki vekilliğiydi. Hüsameddin görevin hangi yıllarda yapıldığını yazmaz.

Soyu

Hüsameddin, aileyi "Karahisârî Emîr es-Seyyid Hamza Çelebi"ye bağlar ama bu kişi hakkında başka bilgi vermez; Karahisar'ın hangi Karahisar olduğu da belirtilmemiştir. Kitabın dokuzuncu cildinde, 1218'den (1803-04) sonra ölen ve "es-Seyyid Hüseyin Ağa bin es-Seyyid Emîr Hamza Ağa"nın oğlu olarak tanıtılan bir "Hamza Efendi-Emîr Hamzazâde es-Seyyid" maddesi daha vardır. Bu aile adının Eşref Ali Çelebi'ninkiyle aynı soyu mu gösterdiği, yoksa başka bir Emîr Hamza'dan mı geldiği Hüsameddin'de açıklanmaz.

Şiiri

Hüsameddin onun şairliğini kâtipliği ve edipliğiyle bir arada anar ve tek mısra aktarmaz; şiirlerine ulaşılamamıştır. "Eşref" sözünün burada mahlas olarak kullanılıp kullanılmadığını Hüsameddin söylemez.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar