Hamamözü, Amasya'nın batı ucunda, Çorum sınırına yaslanmış dağlık bir vadide kuruludur. Doğusunda ve kuzeyinde Gümüşhacıköy, kuzeybatısında Osmancık, güneyinde Laçin ve Çorum bulunur. Yaklaşık 204 kilometrekarelik alanıyla ve üç bin altı yüz dolayındaki nüfusuyla ilin en küçük ilçesidir. Kuzeyde ve batıda İnegöl Dağları, güneyde ve doğuda Saray Dağları yükselir; ormanlar çoğunlukla çam ve meşedir. Adı, ilçe merkezindeki sıcak su kaynağından ve yer adlarında küçük vadi anlamında kullanılan "öz" sözcüğünden gelir.
İlçenin kimliğini Arkut Bey Kaplıcaları belirler. Kaplıcanın Roma döneminden beri kullanıldığı yerel kaynaklarda ileri sürülür, ancak bunu doğrulayan bir kazı raporu ya da yayımlanmış yazıt okuması yoktur. Adını verdiği Arkut Bey'i kimi anlatılar Selçuklu döneminde kaplıcayı onaran bir bey, kimileri Osmanlı döneminde işletmeye açan biri olarak anar. Belgeli tarih 1887'de başlar: Gümüş eşrafından İbrahim ve Kâmil beylere ait bir çiftlik, Kafkasya'dan göç eden 60 Çerkes hanesi tarafından satın alınmış ve Hamamözü köyü kurulmuştur. Köy 1910'da nahiye merkezi oldu, 1970'lerin başında belediye kuruldu. 1990'da çıkarılan 3644 sayılı kanunla ilçe statüsü kazandı, teşkilat 5 Ağustos 1991'de kurularak Gümüşhacıköy'den ayrıldı.
Geçim tarım ve hayvancılığa dayanır, son yıllarda misket elması bahçeleri yaygınlaşmıştır; kaplıca turizmi yaz aylarında ilçeye canlılık getirir. Hamamözü güreşle de tanınır: 1956 Melbourne Olimpiyatları'nda ağır sıklette altın madalya kazanan Hamit Kaplan ile hocası ve dayısı Adil Candemir buralıdır ve her ağustos karakucak güreşleri düzenlenir. TÜİK'in 2025 verilerine göre ilçede 4 mahalle ve 17 köy bulunur.
