Buhâralıdır. Meşâhîr-i evliyâdan Ebû Yezîd-i Pûrânî akrabâsından Mehmed bin Abdullah el-Buhârî el-Pûrânî mahdûmudur. Buhâra’da meşâhîr-i fukahâ ve fuzalâdan Mevlânâ Alâeddîn Ebû Tâhir Mehmed bin Mehmed ez-Zâhirî el-Buhârî’den ulûm u fünûnu ahz ve ikmâl-i tahsîl ederek Amasya hükümdârı Hacı Şâdgeldi Paşa zamânında Amasya’ya geldi.
İlm ü fazîleti, ahlâk-ı hamîdesi sâyesinde Hacı Şâdgeldi Paşa’nın teveccühâtını kazanıp Atabeg Gâzi müderrisi oldu. 783’de Cemâleddîn Mehmed bin Aksarâyî Amasya’dan gitdikte uhdesinde bulunan dârü’l-ilm müderrisliği Amasya emîr-i kebîri Fahreddîn Ahmed Paşa tarafından kendisine verildi.
788’de Amasya emâretinin Sultân Murâd-ı Hüdâvendigâr’a arz-ı bî’at ü inkıyâd etmesine himmet edib Yıldırım Sultân Bâyezîd Hân devrinde Amasya kadı’l-kudâtı oldu. Ba’dehû azl edilip 805’de Turhal ve Tâziye kadısı [124] olarak Turhal’a gönderildi.
Çünkü Amasya emîr-i kebîri Musliheddîn Mustafa Bey bin beylerbeyi Hacı Şâdgeldi Paşa’nın mu’allimi olduğu münâsebetle 804’de Amasya emâretine bu Mustafa Bey’in mahdûmu Îsâ Bey’i tercîhen ta’yîn etdirmeğe çalışmış, buna rağmen Devâtdâr Ahmed Paşazâde Şâdgeldi Bey ta’yîn edilmişdi.
811’de Çelebi Sultân Mehmed Hân’ın a’dâsından İnaloğullarının derdest ü i’dâmında hizmeti sebk eylediğinden sânîyen Amasya vilâyeti kadı’l-kudâtı olup geldi. Erkân-ı devlet-i Muhammediyeden oldu.
Bu def’asında yedi yıl kadar icrâ-yı hükûmet-i şer’iyye edib 818 senesi saferinin dokuzuncu günü hâdis olan zelzele-i müdhişede zehre-çâk olarak vefât etdi. Fâzıl, mütekellim, usûlî, elsine-i selâseye hakkıyla vâkıf, müdebbir, müstakîm bir zât-ı sütûde-simât idi. Bir mahdûmu eş-Şeyh Musliheddîn Mustafa Dede ile bir kerîmesi Eslemşâh Hâtun ma’rûfdur. Diğer mahdûmu Mehmed Çelebi’dir.
Mustafa Dede’nin mahdûmları kıbletü’l-hattâtîn eş-Şeyh [125] Hamdullâh Çelebi ile ulemâdan Mahmûd Çelebi’dir. Bunun mahdûmu meşâhîr-i hattâtînden Hamdullâh-ı sânî demekle meşhûr Hamdullâh Çelebi’dir. Büyük Hamdullâh Efendi’nin mahdûmu Mustafa Dede Çelebi ve bunun evlâdı da hattâtlardır. Bunlara Amasya’da “Saru Kâdızâdeler” denirdi.