Amasyalıdır. “Memî Çelebi” demekle meşhûr Muhyiddîn Mehmed Çelebi bin İskender Bey bin sadr-ı esbak Halîl Paşa’nın ve ceddi Hâlil Paşa’nın vakıfları mütevellîsi Hamza Çelebi bin Memî Çelebi mahdûmudur. Amasya’da kitâbet ü ma’ârif tahsîl edib Şehzâde Sultân Ahmed’in dîvânı ketebesinden oldu.

Şehzâde-i müşârün-ileyhin uhde-i emâretinde şu’arâsıyla edebî sohbetler ve mu’âşeretler ederek müreffeh bir hayat yaşarken 918 senesi saferinde Sultân Selîm’in cülûsuyla direngi bozuldu. Bir müddet münzeviyâne imrâr-ı evkât edib sonra İstanbul’a gitdi. [308]

Güzel sadâsı, mûsikîye âşinâlığı, berbut-nüvâzlığı sâyesinde Defterdâr İskender Çelebi’ye kendisini tanıttı. Müşârün-ileyhe intisâb edib baş muhâsebe kâtibi, ba’dehû şehremâneti kâtibi olarak ekâbirin meclislerine zînet verdi.

941’de efendisi İskender Çelebi’nin i’dâmı üzerine azl edilip Rûm (Sivas) Beylerbeyi Mehmed Paşa’nın dîvân kâtibi olduğu hâlde 944’de vefât etdi. Şi’r u kitâbeti güzel, hoş-sohbet, meclis-ârâ, ahlâk-ı hamîde sâhibi idi.

Âşık Çelebi “Tezkire-i Şu’arâ”sında der ki: “Sülûkî Mehmed Çelebi: Kâtibler içinde ser-âmed, tâlib-i ma’rifet ü kemâl, nîk-nefes ü hoş-hisâl, hoş-âvâz, berbut-nüvâz, terâne-perdâzdır. Ümerâya musâhib ve ümenâya kâtib olagelmişdir”

Şâ’ir-i mûmâ-ileyhin Amasya güzellerini cem’ ü ta’rîf ü senâ ederek “Şehr-i engiz” adlı bir eseri ve dîvân-ı eş’ârı vardır. Şu beyitler gazeliyâtındandır: [309]

Sanma çeşmim görünen dağ ile pür yâre beni
Cümleten kapladı bir hırka-i sad pâre beni

Velehu

Kılalı câm-ı lebin yâdı beni cânâ mest
Oldu gamhâne-i aşk içre gönül bâde-perest

Mahdûmları İskender, Hızır Çelebilerdir. Bunlara ve evlâdına “Sülûkîoğulları” ve tahrîfen “Sülükoğulları” dendi. İskender Çelebizâde Hızır Çelebi 1011’de vefât etdi. Bunun mahdûmu Serdâr Mehmed Ağa’dır. Bunun mahdûmu da beylerbeyilerden Halîl Paşa’dır.

Halîl Paşa’nın birâderi Ali Ağa’nın evlâdından el-Hâc Mustafa Ağa bin Osmân Ağa bin Ali Ağa 1127’de vefât etdi. Bunun mahdûmu el-Hâc Ahmed Ağa “Sulûkîoğlu” demekle meşhûr olup Halîl Paşa, Kâdı Mü’eyyed Çelebi ve Memî Çelebi vakıfları mütevellîsi idi. Bunun evlâdından Mustafa Efendi ber-hayât idi.