Hece ölçüsünü de aruzu da kullanan Azmi Aytaç, Türk müziğiyle uğraşmış ve şiirlerinden en az birinin bestelendiğini görmüş bir şairdir. Tam adı Azmi Cemal Aytaç'tır; 15 Aralık 1931'de Merzifon'da doğdu. Altı şiir kitabını, altmış beş yaşını geçtikten sonra art arda yayımladı. Hakkındaki bütün yayımlanmış bilgi tek bir sözlük maddesinden geliyor ve aşağıda onun söylediklerinin ötesine geçilmedi.

Hayatı

Şaziye Hanım ile inşaatçı Ali Rıza Aytaç'ın oğludur. İlkokulu Amasya'da bitirdi; sonraki öğrenimi ve hangi işte çalıştığı hakkında kaynakta bilgi yoktur. Türk müziğine olan ilgisi onu Ankara Tıp Fakültesi Türk Müziği Grubu'na götürdü ve bu grubun üyesi oldu. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü'ndeki madde 2019'da yazıldığında Ankara'da yaşıyordu. Maddede ölüm tarihi yer almaz; daha sonraki bir bilgiye ulaşılamamıştır.

Aynı madde onun adı yanında başka imzalar da sayar: Fişekçi, Abdi Selami Çarıklıoğlu ve Zeynullah Naci Uykusuz. Bunların hangi yazılarda ve hangi yıllarda kullanıldığı belirtilmemiştir. Adların çoğu mizahi bir tını taşır; Aytaç'ın bu imzalarla gülmece yazıları mı yoksa şiir mi yayımladığı kaynaktan anlaşılmıyor.

Amasya ile Bağı

Merzifon'da doğdu, ilkokulu Amasya'da okudu. Şiirle ilk kez de memleketinde göründü: ilk şiiri "Şimden Gerû" 1957'de Merzifon gazetesinde yayımlandı. Başlık eski Anadolu Türkçesinde "bundan böyle, bundan sonra" anlamına gelen bir söyleyiştir; şiirin kendisi kaynakta aktarılmamıştır. Yetişkin hayatı anlaşıldığı kadarıyla Ankara'da geçti; Merzifon'la sonraki yıllarda nasıl bir ilişki sürdürdüğünü gösteren bir kayıt yok.

Şiiri

Telif notu: Aytaç'ın şiirleri telifli olduğundan her birine ayrı sayfa açılamıyor. Kaynaklar ölüm tarihi vermediği için korumanın hangi yıl sona ereceği de hesaplanamıyor. Ulaşılan kaynaklarda tek bir şiirinin metni bulunmadığından bu bölümde alıntı da yok.

Maddeye göre Aytaç kendini tahsilsiz ve kültürsüz biri olarak görür; madde yazarı Gülşen Karakuş bu alçakgönüllülüğün şiirlerine de yansıdığını söyler. Hece ile aruzu birlikte kullanması, onu halk şiiriyle eski şiir arasında, ikisini de deneyen bir yere koyar. Dilini temiz ve akıcı bulan madde, bazı şiirlerinin bestelenmeye elverişli görüldüğünü belirtir. Bunun bilinen örneği "Uşşak Divanı"dır: şiir Faruk Şahin tarafından bestelenmiş ve beste bir ödül almıştır. Başlıktaki uşşak, Türk müziğinin en yaygın makamlarından birinin adıdır ve Aytaç'ın müzik grubundaki geçmişiyle birlikte düşünülünce rastlantı gibi durmuyor. Ödülün adı ve yılı kaynakta verilmemiştir.

Kitaplarının hepsi Ankara'da, ya Ayrıntı Matbaası'nda ya da şairin kendi imkânıyla basıldı. Bu kitapları konu alan bir eleştiri yazısı bulunamadı.

Eserleri

  • Şiir: Kardelenler Açınca (Ankara: Ayrıntı Matbaa, 1996), Kördüğüm (Ankara: Ayrıntı Matbaa, 1997), Arabaya Taş Koydum (Ankara: kendi yayını, 1999), Güz Dökümü (Ankara: Ayrıntı Basımevi, 2000), Mendirek (Ankara: kendi yayını, 2002), Kördüğüm II (Ankara: kendi yayını, 2005).

Kronoloji

1931: 15 Aralık'ta Merzifon'da doğar.

1957: İlk şiiri "Şimden Gerû" Merzifon gazetesinde çıkar.

1996: İlk kitabı Kardelenler Açınca yayımlanır.

2005: Bilinen son kitabı Kördüğüm II basılır.

Kaynakça

  • Gülşen Karakuş, "Azmi Aytaç", Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, 25.11.2019 (güncelleme 19.12.2020). https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/aytac-azmi
  • Murat Yalçın (ed.), "Aytaç, Azmi", Tanzimat'tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi, c. 2, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2010, s. 162 (Karakuş aktarımıyla).

Çevrimiçi kaynaklar