Özgün Metin

Ölçü: 11'li hece ölçüsü

Yine havalandı gönlümün kuşu
Didemden akıttım kan ile yaşı
Şehitler serveri ol imam başı
Bizi güldürmeli İmam Hüseyin
Seni sevenlerin gönlün görüyon
Arayıp özünde göferbuluyon
Murat isteyene murat veriyon
Bizi güldürmeli İmam Hüseyin
Yezid’in ervâhi karataş oldu
Kerbela içinde kanlar coş oldu
Şehitler içinde imam baş oldu
Bizi güldürmeli İmam Hüseyin
Şehitlerin makamı da yücedir
Şehitler içinde imam hocadır
Fadime ana sevdiğin gözetir
Bizi güldürmeli İmam Hüseyin
Fadime anam da gömleğin açtı
Yerinen göğe de zelzele düştü
Sevdiği olanı bir yana seçti
Bizi güldürmeli İmam Hüseyin
Ey Şimir-i melun kastime düştü
Cebrail Mikail müşkülün seçti
Ol İmam-ı Hasan avuyu içti
Bizi güldürmeli İmam Hüseyin
Derviş Edna’m kanım akar ol yana
Dü cihan bekçisi ol bedr-i maha
Kancalar taksalar dönmem billaha
Bizi güldürmeli İmam Hüseyin

Günümüz Türkçesiyle

1. Gönlümün kuşu yine havalandı; gözlerimden kanla yaş akıttım. Şehitlerin önderi, imamların başı İmam Hüseyin bizi güldürmeli.

2. Seni sevenlerin gönlünü görüyorsun; arayıp onların özünde buluyorsun. Murat isteyene murat veriyorsun; İmam Hüseyin bizi güldürmeli.

3. Yezid'in ruhu kara taş oldu; Kerbela'da kanlar coştu. Şehitler arasında imam baş oldu; İmam Hüseyin bizi güldürmeli.

4. Şehitlerin makamı da yücedir; şehitler arasında imam hocadır. Fadime Ana sevdiğini gözetir; İmam Hüseyin bizi güldürmeli.

5. Fadime Anam da gömleğini açtı; yerden göğe sarsıntı düştü. Sevdiği olanı bir yana ayırdı; İmam Hüseyin bizi güldürmeli.

6. Ey melun Şimir, bana kastetti; Cebrail ile Mikail müşkülü çözdü. O İmam Hasan da zehri içti; İmam Hüseyin bizi güldürmeli.

7. Ben Derviş Edna'yım, kanım o yana akar; iki cihanın bekçisi, o dolunay. Kancalara takılsam da billahi dönmem; İmam Hüseyin bizi güldürmeli.

Edebî ve Tarihî Yorum

Şiirin Yapısı

İmam Hüseyin'e yöneltilen nakarat, "Bizi güldürmeli İmam Hüseyin", yedi dörtlüğün her birini kapatır; makale şiiri mersiye ve medetname olarak sınıflar. Her dörtlükte ilk üç dize birbirine uyaklanır: "kuşu, yaşı, başı", "görüyon, buluyon, veriyon", "karataş oldu, coş oldu, baş oldu", "yücedir, hocadır, gözetir", "açtı, düştü, seçti", "düştü, seçti, içti", "yana, maha, billaha". Ölçü on birli hecedir; mahlas son dörtlükte "Derviş Edna'm" diye geçer. Makale "dide"yi göz, "dü"yü iki, "bedr-i mah"ı dolunay diye açıklar; ikinci dörtlükteki "göferbuluyon" sözü kaynakta açıklanmamıştır.

Anlam ve Söz Sanatları

Mersiye, Alevî-Bektaşî şiirinde Kerbela'da şehit edilen İmam Hüseyin ve Ehl-i Beyt için söylenen ağıtlardır ve özellikle Muharrem ayında okunur. Derviş Edna'nın şiiri bu türün bilinen öğelerini taşır: Kerbela'da coşan kan, Yezid ve Şimir'e yöneltilen lanet, Fatıma'nın, yani Fadime Ana'nın yası, İmam Hasan'ın zehirlenmesi. Beşinci dörtlükte Fadime Ana'nın gömleğini açması ve yerden göğe sarsıntı düşmesi, acının bütün kâinatı sardığını anlatan bir abartmadır.

Şiiri yalnız bir ağıt olmaktan çıkaran, nakaratındaki dilektir. "Bizi güldürmeli İmam Hüseyin" sözü, şehidin yasını tutan müminin onun şefaatiyle sevince ermeyi umduğunu söyler; makalenin şiiri "medetname", yani yardım dileyen şiir olarak da sınıflaması bundandır. Son dörtlükte şair kanının "o yana", yani Hüseyin'in yanına aktığını, kancalara takılsa da yolundan dönmeyeceğini söyler. Bu sözler, İmam Hüseyin'in kıyamının bir bağlılık ve fedakârlık örneği olarak yaşatıldığı Alevî inancıyla uyumludur.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar