Özgün Metin

Ölçü: 11'li hece ölçüsü

Gelin ey kardeşler tövbe edelim
Hakkın buyruğuna iman edelim
Koptu kıyametler nere gidelim
Özünü birliğe veren incinmez
Özünü bilenler sözünü bilir
Herkesin ettiği yoluna gelir
Eyliğe çalışan mahrum mu kalır
Her daim eylikte duran incinmez
Pir gönlüdür tarikatın putası
Yetmiş üçtür marifetin ötesi
Hakikattır cümlesinin atası
Hakikat evinde canan incinmez
Derviş Edna’m hakikate girelim
Gelin bu işlerden ibret alalım
Sultanımdır bu sevdayı verenim
Gönlünde sultanı duran incinmez

Günümüz Türkçesiyle

1. Gelin ey kardeşler, tövbe edelim; Hakk'ın buyruğuna iman edelim. Kıyametler koptu, nereye gidelim; özünü birliğe veren incinmez.

2. Özünü bilenler sözünü de bilir; herkesin yaptığı kendi yoluna döner. İyiliğe çalışan mahrum mu kalır; her zaman iyilikte duran incinmez.

3. Pirin gönlü tarikatın hedefidir; marifetin ötesi yetmiş üçtür. Hakikat bütün bunların atasıdır; hakikat evindeki canan incinmez.

4. Ben Derviş Edna'yım, hakikate girelim; gelin bu işlerden ibret alalım. Bu sevdayı bana veren sultanımdır; gönlünde sultanı duran incinmez.

Edebî ve Tarihî Yorum

Şiirin Yapısı

Dört dörtlüklük kısa nefes, her dörtlüğü "incinmez" redifiyle kapatır. İlk üç dizeler "edelim, edelim, gidelim", "bilir, gelir, kalır", "putası, ötesi, atası", "girelim, alalım, verenim" diye uyaklanır. Ölçü on birli hecedir. Son dörtlükte mahlas "Derviş Edna'm" biçimindedir. Makale "eylik"i iyilik diye açıklar; üçüncü dörtlükteki "puta" sözünü de "hedeflenen amaç" olarak verir.

Anlam ve Söz Sanatları

Nefes bir tövbe çağrısıyla açılır. "Hakkın buyruğu" sözü hem Tanrı'nın emri hem de Alevîler arasında yol kitabı olarak bilinen Buyruk'u çağrıştırır; dize iki anlamı birlikte taşır. "Koptu kıyametler, nere gidelim" sözü kıyamet korkusunu dile getirir, ama dörtlüğün cevabı birliğe yönelir: özünü birliğe veren incinmez. Redif bütün şiir boyunca aynı düşünceyi farklı yönlerden tekrarlar: iyilikte duran, hakikat evindeki canan ve gönlünde sultanı taşıyan incinmez.

Üçüncü dörtlük, Alevî-Bektaşî yolunun dört kapısını kısa bir dizgede anar. Pirin gönlü tarikatın hedefidir; marifetin ötesinde "yetmiş üç" vardır, bu da İslâm'daki yetmiş üç fırka sözünü hatırlatır; hakikat ise bütün bunların atasıdır. Kaynakta yetmiş üç sayısının burada ne anlama geldiği açıklanmaz, verdiğimiz bağlantı yaygın kullanıma dayanan bir yorumdur. Son dörtlükte sevdayı veren "sultan" mürşidi ya da Hakk'ı karşılar; Derviş Edna'nın başka şiirlerinde de mürşide "sultanım" diye seslenilir.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar