Özgün Metin

Ölçü: 7'li hece ölçüsü

Bahçelerde zerdali
Nerden gelyon zır deli
Günde Hakk yanında da
Yine gözü perdeli

Günümüz Türkçesiyle

1. Bahçelerde zerdali var; ey deli, nereden geliyorsun. Her gün Hakk'ın yanındasın da yine gözün perdeli.

Edebî ve Tarihî Yorum

Şiirin Yapısı

Dörtlük yedi heceli dört dizeden oluşur; ikinci ve dördüncü dizeler "deli, perdeli" sözleriyle kafiyelidir, birinci dizedeki "zerdali" de aynı sesle bu kafiyeye katılır. İlk dize, mani türünde sık görüldüğü gibi, asıl anlamı taşımayan ve kafiyeyi hazırlayan bir giriştir. Ölçü kaynakta belirtilmez, hece sayımı bizimdir. Makalede dizeler ikişer ikişer eğik çizgiyle birleştirilerek verilmiştir; burada dört dizeye ayrılmıştır. Dörtlükte mahlas geçmez; makale onu Derviş Edna'nın annesine söylediği sözler olarak aktarır.

Anlam ve Söz Sanatları

Makale bu dörtlüğün söyleniş hikâyesini anlatır. Derviş Edna'nın çevresindekiler, kerametlerine inanılmasına rağmen ona bağlanmamışlardır; en yakını olan annesi bile onun farkına varamamıştır. Bir gün annesi ona, ömrünün son anlarını yaşadığını ve uzun zamandır bir "gerçeğin", yani bir erenin sohbetinde bulunmadığını söyleyince Derviş Edna bu dörtlükle cevap vermiştir. Makaleye göre şair böylece annesinin hâlâ onun farkında olmadığını, gözlerinin perdeli olduğunu dile getirir.

Dörtlüğün ustalığı kısa ve sitemli dilindedir. "Nerden gelyon zır deli" sözü yöre ağzıyla söylenmiş, şakayla karışık bir azarlamadır. Asıl iğne son iki dizededir: anne her gün Hakk'ın yanındadır, yani bir eren olan oğlunun yanında yaşar, ama gözü perdeli olduğu için bunu göremez. Makale, Derviş Edna'nın kendi köyünde ve ailesi içinde değerinin bilinmediğini anlatırken bu dörtlüğü bir kanıt olarak kullanır. Aynı anlatıya göre annesi bir süre sonra ölmüş, Derviş Edna da onun için yöre inancına uygun sözler söylemiştir.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar