Özgün Metin

Ölçü: 7'li hece ölçüsü (üçüncü dize 8 hece)

Kaşı gözü düz güzel
Elinde bâde süzer
İkrar verdin ikrar aldın
İkrarında dur güzel

Günümüz Türkçesiyle

1. Kaşı gözü düzgün güzel, elinde bade süzer. İkrar verdin, ikrar aldın; ikrarında dur, güzel.

Edebî ve Tarihî Yorum

Şiirin Yapısı

Üçüncü dizede "ikrar" sözü iki kez tekrarlanır ve dördüncü dizede yeniden alınır. Dört dizenin birinci, ikinci ve dördüncüsü yedi, üçüncüsü sekiz hecelidir. Birinci ve dördüncü dizeler "güzel" sözüyle biter, ikinci dize "süzer" ile bu sese yaklaşır. Kaynak ölçüyü belirtmez; hece sayımını biz yaptık. Makale dizeleri ikişer ikişer eğik çizgiyle birleştirerek verir; burada dört dizeye ayrılmıştır. Dörtlükte mahlas geçmez; makale onu Derviş Edna'nın eşine söylediği sözler olarak aktarır.

Anlam ve Söz Sanatları

Makale bu dörtlüğü, Derviş Edna'nın annesine yönelttiği sitemin hemen ardından verir ve onun eşine de sitem ettiğini söyler. Makaleye göre dizeler, eşinin Derviş Edna'nın bildiği bir ikrara karşı yanlış davranışları olduğunu ve şairin onu ikrarına sadık kalması için uyardığını gösterir. Derviş Edna iki kez evlenmiştir; ilk eşi halasının kızı Satı Bacı, ikinci eşi Zeynep Bacı'dır. Makale dörtlüğün hangisine söylendiğini belirtmez.

Dörtlük, güzelleme ile öğüdü bir araya getirir. İlk iki dize sevgiliyi halk şiirinin bilinen imgeleriyle över: düzgün kaş göz, elinde bade süzen bir güzel. Son iki dize ise bu övgüyü ciddi bir uyarıya çevirir. İkrar, Alevî-Bektaşî inancında yola giriş sırasında verilen ve ömür boyu tutulması gereken sözdür; "ikrar verdin, ikrar aldın" sözü, verilen sözün karşılıklı bir bağ olduğunu hatırlatır. Kısa dizeli bu sözler, Derviş Edna'nın gündelik hayatındaki ilişkilerinde de yolun ölçülerini gözettiğini gösterir.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar