Özgün Metin

Vezin: Fâilâtün fâilâtün fâilâtün fâilün

Bir perî peyker melek sîmâ güzellerden güzel
Ḥüsn-i a‘lâ ḳâmeti bâlâ güzellerden güzel

Günümüz Türkçesiyle

1. Peri yüzlü, melek görünüşlü, güzellerden güzel (biri); güzelliği yüce, boyu uzun, güzellerden güzel.

Edebî ve Tarihî Yorum

Şiirin Yapısı

Şiir, cönkte "dîvân" ya da "dîvânî" diye kaydedilmiştir. Âşık edebiyatında bu ad, aruzla ve gazel gibi beyitlerle söylenen, sazla okunan şiirlere verilir. Hakverdioğlu'nun makalesi cönkteki şiirlerin yalnız ilk nazım birimlerini yayımladığı için bu şiirin yalnız ilk beytini biliyoruz. Redif "güzellerden güzel", kafiye "sîmâ / bâlâ" kelimelerindeki "-â" sesidir. Vezin tespiti bizimdir; halk şairlerinin aruzlu şiirlerinde olduğu gibi bazı hecelerde kalıba tam uymayan yerler bulunabilir. Şiirin kime ve hangi vesileyle söylendiği bilinmiyor.

Anlam ve Söz Sanatları

Beyit, sevgiliyi sıfat zinciriyle anlatan bir övgüdür. "Perî peyker" (peri yüzlü) ve "melek sîmâ" (melek çehreli) sevgiliyi insanüstü bir güzellikle anar; "hüsn-i a'lâ" (en yüce güzellik) ve "kâmeti bâlâ" (boyu yüksek) ise bu güzelliğin iki yönünü, yüzünü ve endamını verir. Uzun boy divan şiirinde servi ağacıyla karşılanan bir güzellik ölçüsüdür. Redifteki "güzellerden güzel" ifadesi, Arapçadaki üstünlük kalıplarını hatırlatan bir halk söyleyişidir ve her beyitte sevgilinin bütün güzellerin üstünde olduğunu tekrar eder. Bu tür sıfat dizileri âşık fasıllarında sazla söylenirken kolay akılda kalır.

Tarihî Bağlam

Şiir, Metin Hakverdioğlu'nun kendi kütüphanesinde bulunan ve 2019'da tanıttığı Merzifon Cönkü'nde Erzurumlu Emrah adına kayıtlıdır. Cönkte Emrah'ın üç hece, sekiz aruz olmak üzere on bir şiiri bulunur. Emrah'ın şiirleri cönk ve mecmualarda Ercişli Emrah'ın ve çırağı Tokatlı Nûrî'nin şiirleriyle karışmıştır; bu yüzden cönkteki kayıt, aidiyet için tek başına kesin delil sayılmaz. Şairin Merzifon ile bağı ve cönkteki öteki şiirleri için Erzurumlu Emrah sayfasına bakılabilir. Şiir cönkün 98. sayfasında, makalenin 547. sayfasındadır; şiirin tam metni cönkün kendisindedir ve bugüne kadar yayımlanmamıştır.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar