Özgün Metin

Vezin: Mef'ûlü mefâîlü mefâîlü feûlün

Sevdim yine bir ḥûb-ı dilârâ pek iler mi
Elbetde göňül vaṣlını ister de dilerdi

Günümüz Türkçesiyle

1. Yine gönlümü alan bir güzeli sevdim; (onun güzelliğine) çok mu ileri (gittim)? Gönül elbette onun vuslatını ister ve dilerdi.

Edebî ve Tarihî Yorum

Şiirin Yapısı

Şiir bir kalenderîdir. Kalenderî, âşıkların aruzla söylediği türlerden biridir ve genellikle "mef'ûlü mefâîlü mefâîlü feûlün" kalıbıyla yazılır. Hakverdioğlu'nun makalesi cönkteki şiirlerin yalnız ilk nazım birimlerini yayımladığı için bu şiirin yalnız ilk beytini biliyoruz. Kalenderîlerde beklenen kafiye "iler mi / dilerdi" kelimelerinde zayıftır; okuma sorunu aşağıda anlatılmıştır. Vezin tespiti bizimdir; halk şairlerinin aruzlu şiirlerinde olduğu gibi bazı hecelerde kalıba tam uymayan yerler bulunabilir. Şiirin kime ve hangi vesileyle söylendiği bilinmiyor.

Anlam ve Söz Sanatları

Beytin ilk mısraındaki "pek iler mi" okuması makaledeki gibidir, ancak anlamı kesin değildir. Kafiye düzeni ikinci mısradaki "dilerdi" ile birlikte düşünülünce birinci mısranın "pek ilerdi" ya da benzeri bir biçimle bitmesi beklenir; elimizde cönkün kendisi olmadığı için bu okuma düzeltilmemiştir. Yukarıdaki aktarım bu belirsizliği parantezle gösterir. Beytin genel anlamı açıktır: âşık yine "hûb-ı dilârâ", gönül alan bir güzele tutulmuştur ve gönlün onun vuslatını istemesini doğal bulur. "Elbette" kelimesi âşığın kendini savunur gibi konuştuğunu, bu sevdanın kaçınılmaz olduğunu söylediğini gösterir.

Tarihî Bağlam

Şiir, Metin Hakverdioğlu'nun kendi kütüphanesinde bulunan ve 2019'da tanıttığı Merzifon Cönkü'nde Erzurumlu Emrah adına kayıtlıdır. Cönkte Emrah'ın üç hece, sekiz aruz olmak üzere on bir şiiri bulunur. Emrah'ın şiirleri cönk ve mecmualarda Ercişli Emrah'ın ve çırağı Tokatlı Nûrî'nin şiirleriyle karışmıştır; bu yüzden cönkteki kayıt, aidiyet için tek başına kesin delil sayılmaz. Şairin Merzifon ile bağı ve cönkteki öteki şiirleri için Erzurumlu Emrah sayfasına bakılabilir. Şiir cönkün 106. sayfasında, makalenin 547. sayfasındadır; şiirin tam metni cönkün kendisindedir ve bugüne kadar yayımlanmamıştır.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar