Özgün Metin

Vezin: Fâ’ilâtün Fâ’ilâtün Fâ’ilün (neşirde verildiği gibi)

Reft ez-în dünyâ o şeyḫ der-âḫiret
Dâmen-i dûstân dîger vâcib est
Dân be-în dünyâ ticâret-ḫâne est
În ticâret tâ der-i ‘uḳbâ lâzım est

Günümüz Türkçesiyle

1. O şeyh bu dünyadan ahirete gitti; başka dostların eteğini (tutmak) gereklidir.

2. Bil ki bu dünya bir ticaret evidir; bu ticaret ahiretin kapısına kadar gereklidir.

Edebî ve Tarihî Yorum

İki Farsça Beyit

Türkçe bölümdeki öğüt, iki Farsça beyitte bu kez başka bir dilde söylenir. Neşir onları şeyhi ölen sâlike ayrılmış bâbın ardından “Beyit” başlığıyla verir. Ölçü, kitabın mesnevî bölümlerinin vezni olan üç tef'ileli remeldir; kafiye ilk beyitte “âḫiret / vâcib est”, ikincide “ḫâne est / lâzım est” biçimindedir ve Farsçadaki “est” (dır) eki redif gibi her mısrayı kapatır.

İlk beyit açık bir hükümdür: şeyh dünyadan göçünce “dâmen-i dûstân-ı dîger”, başka dostların eteğini tutmak gerekir. Buradaki “dostlar”, Allah dostları, yani yaşayan velîler ve şeyhin halifeleridir; Türkçe bölümdeki “ekmel vekîle biat et” öğüdünün Farsça karşılığıdır. İkinci beyit dünyayı bir “ticâret-ḫâne”, alışveriş evi olarak görür; bu ticaret ahiretin kapısına kadar sürer. Benzetme, sâlikin ömrünü ahiret için kazanç yapılacak bir sermaye olarak düşünen tasavvufî bir anlayışa dayanır.

Beyitlerin nereden geldiği gösterilmez: şairin kendi sözü de olabilirler, bir mecmuadan alınmış da. Farsça metnin anlamını neşir vermez; buradaki aktarım yalnız çeviriyazıya dayanır ve bazı kelimelerin okunuşu tartışmaya açıktır.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar