Özgün Metin

Vezin: Fâilâtün Fâilâtün Fâilâtün Fâilün

Ḥamdulillâh oldu Âdâbü’l-müeddeb ihtimâm
Oḳuyan iḫvânımız olsun hemîşe feyż-yâb
Baş ḳoyup meyḫâne-i taḥḳīḳa te’lîf eyledim
Sâlikânı baḥr-i ‘aşḳa eyler elbet inciẕâb
İnşirâḥ îrâs̱ eder dâ’im ḳılıp ‘âşıḳa
Bî-keder eyler sülûk-ı erbâbın eyler neş’e-yâb
Müdde‘î eylerse râh-ı Ḥaḳḳ’a ger kim ‘itirâż
Var derûnunda mufaṣsal münkire ḥâżır cevâb
‘Âşıḳāne diñle târiḫ söyledim Mir’ât-nümâ
Oḳu Âdâbü’l-müeddeb elde zîbâ-ḫûb kitâb

Günümüz Türkçesiyle

1. Allah'a hamd olsun, Âdâbü'l-müeddeb özenle tamamlandı; okuyan kardeşlerimiz daima feyiz bulsun.

2. Tahkik meyhanesine baş koyup (onu) telif ettim; sâlikleri elbette aşk denizine çeker.

3. Âşığa daima ferahlık bırakır, sülûk ehlini kedersiz ve neşeli kılar.

4. İddiacı Hak yoluna itiraz ederse, (kitabın) içinde münkire ayrıntılı, hazır bir cevap vardır.

5. Mir'ât-nümâ, âşıkçasına dinle, tarih söyledim: Âdâbü'l-müeddeb'i oku, elde güzel, hoş bir kitap.

Edebî ve Tarihî Yorum

Kitabın Son Sözü

Kitabın son manzumesi neşirde yalnızca “Diger”, bir diğeri başlığıyla geçer; bu beş beyit eserin ikinci bitiş tarihidir. Dört tef'ileli remelle yazılmıştır, kafiyeler Farsça “-yâb” ile biter: feyż-yâb, inciẕâb, neş'e-yâb, cevâb, kitâb. Altında yine “Sene 1296” kaydı vardır.

Kitabın ne işe yarayacağı birkaç beyitte sayılır: okuyana feyiz verir, sâlikleri aşk denizine çeker, âşığa ferahlık, sülûk ehline neşe bırakır. Dördüncü beyit kitabın tartışmacı yanını hatırlatır: Hak yoluna itiraz eden iddiacıya, münkire içinde ayrıntılı ve hazır bir cevap vardır. Bu beyit, rabıta, hafî zikir, sahabe ve sürh-serler hakkındaki bâbların bir cevaplar kitabı olarak da yazıldığını gösterir.

İkinci beyitteki “meyḫâne-i taḥḳīḳ”, tahkik meyhanesi ifadesi kitabın gazellerindeki rind diline son bir kez döner: şair eserini o meyhaneye baş koyarak yazmıştır. Son beyit tarih beytidir ve okura doğrudan bir çağrıyla biter: “Oḳu Âdâbü'l-müeddeb elde zîbâ-ḫûb kitâb.” Bu mısraın da 1296'yı vermesi beklenir, ama hesap neşirde yapılmamıştır.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar