Özgün Metin

Seni seyr içün aġyâra eger bu vech ile vara
Ṣaḳın aldanma dünyâya iki yüzlü münâfıḳdur

Günümüz Türkçesiyle

1. (Dünya) seni seyretmek için rakiplerin yanına bu yüzle (bu tavırla) varırsa, sakın dünyaya aldanma; o iki yüzlü bir münafıktır. (Mısraın öznesi açıkça söylenmemiştir; okuma bizimdir.)

Edebî ve Tarihî Yorum

Bir Nüshadaki Söyleşme

Bu beyit Âşık Çelebi'nin tezkiresinin bütün nüshalarında yoktur. Filiz Kılıç'ın neşrinde, Ca'fer Çelebi maddesindeki bir beyte düşülen dipnot, F harfiyle gösterilen nüshada bulunan bir eki kaydeder. Bu ekte önce "bu anlamı Hayâlî böyle izlemiştir" denir ve Hayâlî'nin beyti verilir: "Ne mihrinden safâ kesb it ne mâhından sa'âdet um / Sakın bu çerha aldanma iki yüzlü münâfıkdur". Ardından "Remzî Çelebi böyle cevap vermiştir" denir ve bu beyit gelir. Hayâlî feleği iki yüzlü bir münafık sayar, çünkü göğün bir yüzünde güneş, öbür yüzünde ay vardır ve ikisinden de hayır beklenmez. Remzî aynı ikinci mısra kalıbını korur, ama "çerh" yerine "dünyâ"yı koyar.

Vech ve İki Yüz

Remzî'nin cevabı, "vech" kelimesinin iki anlamına dayanır: vech hem yüz hem de tarz, biçim demektir. Dünya sevgiliyi seyretmek için rakiplere "bu vech ile", yani bu yüzle, bu tavırla gidiyorsa, onun iki yüzlü olduğu ortadadır: bir yüzü âşığa, bir yüzü rakiplere dönüktür. Böylece Hayâlî'nin gök cisimlerinden kurduğu iki yüz imgesi, âşık ile rakip arasındaki dünyevî bir ikiyüzlülüğe çevrilir. İlk mısraın öznesi açıkça söylenmemiştir; dünyanın, sevgilinin güzelliğini rakiplere gösteren bir aracı gibi düşünülmesi beytin ikinci mısraından çıkan bir okumadır.

Aidiyet

Ekte şair yalnız "Remzî Çelebi" diye anılır. Âşık Çelebi aynı adı, başka maddelerde Galata kadılığı yapmış ve şair İlmî'nin babası olan "merhum Remzî Çelebi" için kullanır. Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar bu Galata kadısını Amasyalı Müeyyedzâde Abdülhâdî Remzî Efendi olarak tanıtır; öteki tezkireler ise onu Bursalı Mustafa Remzî diye anlatır. Beytin bu kadı şaire ait sayılması iki ayrı çıkarıma dayanır: ekteki Remzî Çelebi'nin Galata kadısı olduğu ve Galata kadısının Hüsameddin'in Amasyalı Remzî'si olduğu.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar