Özgün Metin

Ele Ferhâd ile bir yirden alup baş ikimüz
Yapmaġa ʿışḳ sarâyın ṭaşıruz ṭaş ikimüz
Kimse farḳ eyliyemez Leylî vü Mecnûndan eger
Yâr ile bir yire taṣvîr ide naḳḳâş ikimüz

Günümüz Türkçesiyle

1. Ferhad ile ikimiz bir yerden baş alıp (yola düşüp), aşk sarayını yapmak için ikimiz taş taşırız. (Mısraın başındaki "Ele" kelimesinin anlamı açık değildir; aktarımda karşılık verilmemiştir.)

2. Nakkaş sevgiliyle ikimizi bir arada resmetse, kimse (bizi) Leylâ ile Mecnun'dan ayıramaz.

Edebî ve Tarihî Yorum

Ferhad'ın Yanında Taş Taşıyan Âşık

Matla, aşk hikâyelerinin en çok çalışan âşığını yanına alır. Ferhad, Şirin'e kavuşmak için Bîsütûn dağını delen ve taşı taşla oyan kahramandır. Remzî kendini onun ortağı yapar: ikisi aynı yerden "baş alıp" yola düşmüş ve aşk sarayını yapmak için taş taşımaktadır. "Baş almak" yollara düşmek, başını alıp gitmek demektir; baş ile taş kafiyede buluşur ve redif "ikimüz" her mısrada iki âşığın ortaklığını tekrarlar. Aşkı bir saray inşaatı olarak gören bu hayal, Ferhad'ın taş kesen emeğiyle doğrudan bağlanır.

İkinci beyitte ortak değişir. Bu kez âşığın yanında Ferhad değil sevgili vardır ve ikisini bir arada resmedecek nakkaş, onları Leylâ ile Mecnun'dan ayırt edilemeyecek bir çift olarak gösterecektir. Mecnun'un aşkı Arap çöllerinde, Ferhad'ınki Şirin'in dağlarında geçer; Remzî iki büyük aşk hikâyesini iki beyitte yan yana getirir. Kafiye kelimesi "nakkâş", resim sanatına göndermesiyle beytin bir tablo gibi okunmasını sağlar.

Metin ve Aidiyet

Beyitler yalnız Gelibolulu Âlî'nin tezkiresinde, Bursalı Kadı Remzî maddesinde geçer. İlk mısraın başındaki "Ele" kelimesi neşirde böyle yazılmıştır ve anlamı açık değildir; başka bir nüsha ile karşılaştırma imkânı bulunamadı. Âlî şairi açıkça Bursalı diye anar. Amasya ile ilişkisi Âlî'den değil, başka iki kayıttan çıkar: Kınalızâde'nin bu kadıyı İlmî'nin babası sayması ve Hüsameddin'in İlmî'nin babasını bir Müeyyedzâde olarak kaydetmesi. İki bilgi aynı kişide birleşmedikçe gazel Bursalı bir şairin olarak kalır.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

Çevrimiçi kaynaklar