Özgün Metin

Didiler sakın seni tutar cefâsı taşına
Geldi hep didükleri ben mübtelânun başına

Günümüz Türkçesiyle

1. "Sakın, (o güzel) seni cefa taşlarına tutar" dediler; söyledikleri her şey ben dertlinin başına geldi.

Edebî ve Tarihî Yorum

Gerçekleşen Uyarı

Beyit bir deyimi kelimesi kelimesine işletir. "Başına gelmek", bir olayın birinin yaşadığı şey olması demektir; Remzî ise uyarılarda sözü edilen taşları gerçekten başa düşen taşlara çevirir. Âşığa önceden söylenmiştir: sevgili seni "cefâ taşına tutar", yani cefasını taş yağmuru gibi üstüne yağdırır. Âşık dinlememiş, söylenenlerin hepsi gelip onun başına inmiştir. Taş ile baş arasındaki ses ve anlam yakınlığı beyti taşır; kafiye de bu iki kelimeyle kurulur. "Mübtelâ", bir derde tutulmuş, aşka düşmüş kişidir ve şairin kendisini anar.

Dil yalın ve konuşmaya yakındır. "Didiler" ile açılan mısra, âşığa nasihat eden ve sözü dinlenmeyen bir çevreyi sahneye getirir. Beyit bir matladır; gazelin geri kalanı bilinmiyor. Kınalızâde onu "Velehû" diye, "Ölürüz içmeyince bir dem mey" beyitlerinin ardından verir; Beyânî de aynı sırayı izler ve yalnız "ben mübtelânun" yerine "bu mübtelânun" okur.

Aidiyet

Kınalızâde ile Beyânî'nin "Remzî" maddeleri Bursalı bir kadıyı anlatır. Beyit Amasyalı Müeyyedzâde Remzî'ye ancak bir şartla verilebilir: tezkirelerin bu kadısı ile Hüsameddin'in kaydettiği Amasyalı, Galata'da kadılık etmiş ve şair İlmî'nin babası sayılan aynı adam olmalıdır. Eldeki kaynaklar bu şartın yerine geldiğini kesin olarak göstermez.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

Çevrimiçi kaynaklar