İki kıtalık bu türkü bir dağ yakınmasıyla açılır ve bir ahitleşme teklifiyle kapanır. Birinci kıtada söyleyen, bir zamanlar sevdiğiyle gezdiği dağlara çıkar, kulak verir ve perişan olanın yalnız kendisi olmadığını anlar. İkinci kıtada sevgiliye "eylen", yani dur, bekle der ve ondan söz kesmesini, ikisinin bir dala yuva kurup daldan dala konmamasını ister. Sözler, internette yayın yapan bir türkü derlemesinde Amasya başlığı altında ve kimseye mal edilmeden durur; ezgiye dair bir bilgi eklenmemiştir.

Künye

  • Repertuvar no: yok; TRT repertuvarında Amasya'ya kayıtlı değildir
  • Yöre: Amasya
  • Kaynak kişi, derleyen, derleme tarihi: bilinmiyor
  • Makam, usul: verilmemiş
  • Söz ve müzik: anonim
  • Bağlantılar: TRT bağlantısı yok; sözler Türkü Yurdu'nda

Sözleri

Çıktım şu dağlara da seyran ederken
Yarinen gezdiğim dağlar ürüşan
Gulak verdim her tarafı dinledim
Bir ben değil cümle alem perişan

Eylen güzel eylen gavil keselim
Gavil mutebardır dönmemesine
İkimizde bir dala yuva kuralım
Şu daldan bu dala gonmamasına

Günümüz Türkçesiyle: Seyre çıktığım bu dağlar, yârimle gezdiğim dağlardır; kulak verip her yanı dinledim, perişan olan yalnız ben değilim, bütün dünya perişan. Güzel, dur, bekle, söz keselim; verilen söz, dönülmemek üzere geçerlidir; ikimiz bir dala yuva kuralım, şu daldan bu dala konmamak üzere. "Yarinen" yâr ile, "gulak" kulak, "gavil" kavil, yani söz, ahit demektir; "söz kesmek" evlenmek üzere anlaşmayı anlatır, "mutebar" itibarlı, geçerli anlamındadır. İkinci dizenin sonundaki "ürüşan" sözü yayımlanan metinde açıklanmamıştır; dördüncü dizedeki "perişan" ile kafiyelenmesi, onun da bir hâli anlatan sıfat olduğunu düşündürür, ama karşılığı kesin değildir.

Hikâyesi

Dağlarda kiminle gezildiği, verilen sözün tutulup tutulmadığı yazıya geçmiş bir rivayetten öğrenilemiyor. Türküyü bir olaya, adı bilinen birine bağlayan bir kaynağa da rastlanmadı.

Müzikal Özellikleri

Müzik yapısı hakkında elde bir şey yok; ezginin notası, makamı ve usulü basılmamış. Sözlerde birinci kıtanın kafiyesi "ürüşan" ile "perişan" arasında, ikinci kıtanınki "dönmemesine" ile "gonmamasına" arasında kurulmuştur; dizeler on bir, on iki hece arasında değişir. Daldan dala konmayan kuş benzetmesi ikinci kıtanın son iki dizesini birbirine bağlar.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Türkü bir okuyucu adıyla, bir plakla ya da radyo kaydıyla birlikte anılmıyor; 1943 Amasya derlemesinin kataloğunda da bu sözlerle açılan bir parça görünmez. Yeşilırmak'ın Ezgisi, yöreden derlenmiş başka türküleri ve uzun havaları bir araya getirir.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar