Şehrin en tanınmış meyvesini adına alan bu türkü, Haluk Yücel'in 2018'de yayımlanan listesine iki kez girmiştir. Tür tablosunda da usul tablosunda da "Amasya'nın elması" adı iki ayrı satırda geçer ve iki satır da aynı bilgiyi taşır: kırık hava, 9/8. Yücel metinde 89 türküden söz eder, oysa tablodaki satırlardan biri bu tekrar yüzünden aynı eseri ikinci kez sayar.

Künye

  • Repertuvar no: yok; TRT repertuvarında Amasya yöresi altında kayıtlı değildir
  • Yöre: Amasya
  • Tür: kırık hava
  • Usul: 9/8
  • Makam: belirtilmemiş
  • Kaynak kişi, derleyen, derleme yeri ve tarihi: kaynakta bulunmuyor
  • Söz ve müzik: anonim
  • Kaynak yayın: Haluk Yücel, 2018; Tablo 5 (s. 379 ve 380), Tablo 6 (s. 383, iki satır)
  • Arşivdeki yeri: tespit edilemedi
  • Bağlantılar: TRT bağlantısı yoktur; Yücel'in makalesi; adı geçen dörtlüğün yer aldığı "Irmaktan Geçemiyom" mani dizisi

Sözleri

Yücel türkünün sözlerini vermez. Aynı adla açılan bir dörtlük ise çevrimiçi bir türkü arşivinde Amasya yöresine yazılı "Irmaktan Geçemiyom" adlı uzun bir mani dizisinin içinde geçer:

Amasya'nın elması
Hoştur yari sarması
Kadehle olmaz bu iş
Doldur bu bakır tası

Dörtlük Amasya'nın elmasını anarak açılır, yari sarmanın hoşluğunu söyler ve "bu iş kadehle olmaz, bakır tası doldur" diye biter. Ancak bu dörtlüğün Yücel'in listelediği türküyle aynı ezgiye ait olduğu kesin değildir. Aynı mani dizisinde geçen "Keşkeği vur fırına" dörtlüğü Yücel'de ayrı bir türkü olarak yer alır ve 4/4 usulle gösterilir, "Amasya'nın elması" ise 9/8'dir. İki başlığın aynı dizinin parçaları mı, yoksa o manilerle de söylenen ayrı ezgiler mi olduğu bu kaynaklardan anlaşılmıyor. Türkünün kendi sözleri ve notası yayımlanmış bir kaynakta bulunamadı.

Hikâyesi

Türkünün nasıl ve kimin için yakıldığına dair anlatılan bir şey kayda geçmemiştir.

Müzikal Özellikleri

Tablo 9/8 ile 9/4'ü aynı sütunda topladığı için türkünün hangisiyle yazıldığı tam olarak ayrılmaz; iki satırın ikisi de bu sütunda işaretlidir. Sütun 12 türküyü toplar ve dokuz zamanlıları Yücel'in sayımında 4/4 ile 2/4'ün ardından üçüncü sıraya koyar. Tekrarlanan satırların ilki "Değirmen önünde bir böyük tarla" ile "Amasyalı, Zileli" arasında, ikincisi "Bugün benim efkârım var" ile "E'len sana bir nasihat ideyim" arasında durur.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Mani dizisinin yayımlandığı sayfada okuyucu ya da derleyen adı yok, yalnızca söz ve müziğin anonim olduğu yazılıdır; Yücel de türküyü nereden aldığını belirtmez. İki kaynağın hiçbiri bir ses kaydına götürmediğinden türkünün bir icrasını belgelemek de mümkün olmadı. İlin kayda geçmiş ezgi dağarcığı Yeşilırmak'ın Ezgisi başlıklı yazıda bir bütün olarak ele alınır.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar