Katalogdaki başlık "Yavré" diye yazılır ve son harfin üstündeki işaret büyük olasılıkla bir ağız işaretidir. Muzaffer Sarısözen 1937'de, derleme fişlerinde yöre söyleyişini gösterebilmek için birkaç işaret belirlemiş, üstü imli bir "e"yi de "Ey" ünlemindeki e'ye benzeterek tarif etmişti. Kaya, derleyicilerin sözleri yazarken ağız özelliklerini bu tür işaretlerle göstermeye özen gösterdiğini, kendisinin de bilgisayar harfleri arasında bulunmayan işaretleri değiştirmek zorunda kaldığını belirtir. Gümüşhacıköy'de 9 Temmuz 1943'te kavalcı Osman Atmaca'dan alınan parçanın adı, envanterde "Yavrı" biçimiyle yer alır.

Künye

  • Repertuvar no: yok; TRT repertuvarında Amasya yöresine kayıtlı değildir
  • Kaynak kişi: Osman Atmaca (doğumu rumî 1329, rençber, Gümüşhacıköy'e bağlı Saraycık bucağının Derbentopruğu köyünden; kayıtta çaldığı çalgı kaval)
  • Derleme yeri: Gümüşhacıköy (fişte yazılı)
  • Derleme tarihi: 9 Temmuz 1943
  • Derleyen: Ankara Devlet Konservatuvarı heyeti: Halil Bedii Yönetken, Muzaffer Sarısözen, Rıza Yetişen
  • Kaynak yayın: Celal Volkan Kaya, Ankara Devlet Konservatuvarı'nın Halk Müziği Alan Araştırmaları Kataloğu, İTÜ, 2014; kayıt listesi sıra 3719
  • Arşivdeki yeri: Folklor Arşivi, plak 1136/B-1
  • Tür: fişte belirtilmez; envanterde uzun hava sayılmıştır
  • Makam, usul: yazılmamış
  • Söz ve müzik: anonim
  • Kaynak bağlantısı: Kaya kataloğu; TRT sayfası yoktur

Sözleri

Atmaca'nın 1943 kayıtlarının hiçbirinden kataloğa bir dize aktarılmamıştır; Yavré'nin bir sözle mi okunduğu, yoksa kavalla mı çalındığı bu yüzden bugün yalnız plağın dinlenmesiyle anlaşılabilir. Ne sözü ne notası basılmıştır. Ankara Devlet Konservatuvarı'nın Folklor Arşivi Hacettepe Üniversitesi'ne geçtiğinde plak da onunla gitmiştir; fişin fotokopisi ise TRT'nin 1970'lerde aldığı kopyalardadır.

Hikâyesi

Yavré kime ya da neye seslenir, fiş söylemez; parçaya bağlanmış bir yakılış hikâyesi de basılmamıştır. Bilinen, plaktaki yeridir: Atmaca'nın o gün art arda doldurduğu altı parçadan üçü 1136 numaralı plağın A yüzüne sığmış, Yavré B yüzünü açmıştır. Ardından aynı yüzde bir gelin ağlatma, adı yalnızca "Oyun Havası" olan bir parça ve bir "Gırnata Havası" gelir.

Müzikal Özellikleri

Atmaca'nın kavalı, kataloğun çalgılara dair notları arasında ölçüleriyle yer alan az sayıdaki çalgıdan biridir: fişe 92 santimlik boyu, iç ve dış genişliği yazılmış, yapısı da ayrı bir çizimle gösterilmiştir. İcracı listesinde Atmaca'nın adının yanında görünmesi, bu kavalın o günkü kayıtlarda gerçekten çalındığını gösterir; Kaya o sütuna yalnız kayıtta kullanılan çalgıları almıştır. Yavré'nin baştan sona kavalla mı çalındığını, yoksa kavalın bir sesi mi izlediğini ise fiş ayırt etmez. Makam ve ritim haneleri boştur.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Gümüşhacıköy'de bu adla yapılmış başka bir kayıt bilinmiyor; 1943 plağı tek tanıktır. Atmaca'nın aynı oturumdan sayfası yayımlanmış parçaları Gelin Ağlatma, Bozuh ve Davarı Suya İndirme'dir. İlçenin ezgileri, ilin öbür köşelerinden derlenenlerle birlikte Yeşilırmak'ın Ezgisi yazısında yan yana durur.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar