Bu halayın hangi gün çalındığı fişte okunamamış, nerede çalındığı da yazılmamıştır. Kaya, 1943 Amasya kayıtlarından altısını yalnızca "Temmuz" ayına ve genel bir "Amasya ili" yerine bağlayabilmiştir; Mustafa Kılıç ile Veli Döngel'in plağa verdiği Turhal Halayı bu altı parçanın sonuncusudur. Adı ise Tokat'a bağlı Turhal'ı anar.

Künye

  • Repertuvar no: yok; TRT repertuvarında Amasya yöresine kayıtlı değildir
  • Kaynak kişiler (çalanlar): Mustafa Kılıç (doğumu rumî 1328, Amasya merkeze bağlı Aşağıabdal köyünden, çalgısı katalogda köşeli parantez içinde zurna), Veli Döngel (rumî 1317, çiftçi, memleketi fişte yok, zurna)
  • Derleme yeri: Amasya ili; yerleşim belirlenememiş, katalogda köşeli parantez içinde
  • Derleme tarihi: Temmuz 1943; günü fişte okunamamış
  • Derleyen: Ankara Devlet Konservatuvarı (Halil Bedii Yönetken, Muzaffer Sarısözen, teknisyen Rıza Yetişen)
  • Kaynak yayın: Celal Volkan Kaya'nın 2014 tarihli katalog tezi, kayıt listesi sıra 3619
  • Arşivdeki yeri: Folklor Arşivi, plak 1112/B-3
  • Tür: halay, sözsüz oyun havası
  • Makam, usul: bilinmiyor
  • Müzik: anonim
  • Yöre aidiyeti: tartışmalı; Amasya ilinde derlenmiş, adı Turhal'a işaret eder
  • Kaynak bağlantısı: Kaya, 2014; TRT bağlantısı yoktur

Sözleri

Bir zurna halayıdır ve fişinde ilk dize hanesi boş kalmıştır. Notası da sözü de basılmamıştır. Geriye iki belge kalır: Hacettepe Üniversitesi Devlet Konservatuvarı'ndaki Folklor Arşivi'nin 1112 numaralı plağı ve onun 1970'lerde TRT için kopyalanan derleme fişi.

Adı ve Aidiyeti

Ad, ezginin Amasya'ya mı yoksa komşu Tokat ellerine mi ait olduğu sorusunu açık bırakır; katalog bu konuda bir not düşmez. Çalanlardan Mustafa Kılıç'ın Amasya'nın bir köyünden olduğu bilinir; Veli Döngel'in nereli olduğu fişe yazılmamıştır. Heyet o yaz derlemeye Tokat'ta başlamış, Zile üzerinden Amasya'ya gelmişti. Turhal adı katalogun başka hiçbir başlığında geçmez. Aynı "Amasya ili" kümesinde Veli Döngel'in Cuma Nacak'la çaldığı bir "Tokat Oyun Havası" da bulunur. Böylece aynı kümede adı Tokat yöresini anan iki sözsüz hava yan yana durur; bunun neye işaret ettiği yayımlanmış kaynaklarda tartışılmamıştır.

Hikâyesi

Halayın nerede, hangi vesileyle çekildiği hiçbir basılı kayıtta geçmez. Plak sırası ise küçük bir ipucu taşır: 1112 numaralı plağın B yüzünde Turhal Halayı'ndan hemen önce Naciye Perin'in Sabri Tınaztepe eşliğinde okuduğu iki parça vardır ve bunların fişinde 6 Temmuz 1943 tarihi açıkça yazılıdır. Kaya buna rağmen halaya kesin bir gün vermemiş, onu tarihi belirsiz kayıtlar arasında bırakmıştır.

Müzikal Özellikleri

Çalgılar zurnadır: icracı listesi iki çalgıcıyı da zurnayla gösterir, Kılıç'ın çalgısını köşeli parantez içinde vererek. İkili aynı plağın A yüzüne bir "Kürt Halayı" da çalmıştır. Fiş, halayın kaç bölümlü olduğunu da, dizisini ve usulünü de kaydetmemiştir.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Mustafa Kılıç'ın katalogdaki bütün kayıtları bu iki halaydan ibarettir. Veli Döngel ise tarihi belirsiz kümede Cuma Nacak'la dört parça daha çalmıştır; bunlardan Amasya Üç Ayak ve Yeldirmesi ile TRT repertuvarına geçen Bildiş Oyun Havası'nın sayfaları yayımlanmıştır. Turhal Halayı'nı o yazdan sonra çalan biri kaynaklarda anılmaz. Plaktaki komşu parçalar Sabah Oldu Kaynanam Geldi ile Geline Bakın Geline sayfalarında anlatılmıştır. İlin öbür oyun havalarına Yeşilırmak'ın Ezgisi yazısından geçilebilir.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar