Özgün Metin

Murâd Han kim Selânik aldı n'itdi
Mora'ya Üngürüz'e niyyet etdi.
Paşalara buyurdı turmañuz tîz
Hak'uñ fazlı velîler himmet itdi
Kâfirler maglûb u makhûr cihânda
Bil İslâm ehli cümle milki tutdı
Yörimek vaktıdur tîz yöriyelüm
Gāzi erenler uş öñümce gitdi
Baña dirler Murâd turma gazâ it
Muhammed mu'ciziyle yardım itdi

Günümüz Türkçesiyle

1. Selanik'i alan Murad Han ne yaptı: Mora'ya ve Macar'a niyet etti.

2. Paşalara buyurdu: "Durmayın, çabuk; Hakk'ın lütfu (var), veliler himmet etti.

3. Kâfirler dünyada yenik ve kahrolmuş; bil ki İslam ehli bütün mülkü tuttu.

4. Yürüme vaktidir, çabuk yürüyelim; gazi erenler işte önümce gitti.

5. Bana 'Murad, durma, gaza et' derler; Muhammed mucizesiyle yardım etti."

Edebî ve Tarihî Yorum

Hisar Yağmadur

Selanik kuşatması yüz dördüncü bâbı doldurur. Murad Siroz'dan öteye geçer, Gelibolu'dan gemiler getirtilir, "niyyet-i gazâ" diye çağrılır ve Selanik kuşatılır. Etraftan çok gazi toplanır; birkaç gün savaşılır. Sonunda hünkâr paşalara bu hisarın alınması için tedbir ister. Evrenezoğlu Ali Beg cevap verir: bu hisarın savaşı çok zordur; alınması için yağma ilan etmek gerekir. Murad "Bire hisâr yagmadur gāziler" der; yağma haberini işiten gaziler her taraftan merdivenler getirir, göz açtırmadan hisara girer ve şehir bir anda düşer. Ganimet bol, esir çoktur; evler boşalır. Kalmak isteyenlere evleri mülk olarak verilir, Vardar Yenicesi halkı sürülüp Selanik'e yerleştirilir. Fetihten sonra Murad şöyle der: "Hey gāziler, bundan ulu ni'met olmaz-ımış ki gāziler hisâr yagma iderler... İmdi gâyetde ben bu gazâyı sevdüm." Tarih 833 (1430).

Bir Sonraki Sefer

Selanik alınmıştır; beş beyit bir sonraki adıma bakar: Murad Mora'ya ve Macar'a niyet eder. İkinci beyitten itibaren konuşma Murad'ın ağzından gelir. Paşalara durmamalarını söyler; Hakk'ın lütfu ve velilerin himmeti onlarla birliktedir. Dördüncü beyitte "gāzi erenler uş öñümce gitdi" sözü, önde giden gazi erenlerin, yani ölmüş gazilerin ruhlarının yol gösterdiği bir inancı yansıtır. Beşinci beyitte Murad'a "durma, gaza et" diyen sesler ve Hz. Muhammed'in mucizesi anılır. Bu beş beyit, nesirde Murad'ın gazayı sevdiğini söyleyen sözünü bir sefer çağrısına çevirir. Redif "itdi/etdi/tutdı/gitdi" ile kurulur; ilk beyitte "itdi" ile "etdi" yazımının yan yana bulunması neşirdeki gibi bırakılmıştır.

Kaynakça

  • Âşık Paşazade, Osmanoğulları'nın Tarihi, haz. Kemal Yavuz, M. A. Yekta Saraç, İstanbul: K Kitaplığı, 2003, s. 459 (çeviriyazı metin, bâb 104).