Özgün Metin

Gerekdür gayret İslâm gāzilerde
Ki söyleye dil anı gāzilerde
Hünerdür gayret-i dîn sakla anı
Añalar dâyim anı dillerde
Gāziler sorusuz cennete girdi
Soru virdi şehîd oldugı demde
Gāziler seyf-i İslâm saldı her dem
Makām-ı Mahmûd togrı yazılarda

Günümüz Türkçesiyle

1. İslam gazilerinde gayret gerekir ki dil onu gazilerde söylesin.

2. Din gayreti bir hünerdir, onu sakla; onu dillerde her zaman ansınlar.

3. Gaziler sorgusuz cennete girdi; şehit oldukları anda sorgularını verdiler.

4. Gaziler her an İslam kılıcını saldı; yazılarda Makām-ı Mahmûd'a doğru (yazıldılar).

Edebî ve Tarihî Yorum

Göğerçinlik

Selanik'ten sonra Murad'ın aklı Macar seferindedir; yüz beşinci bâb bu niyetle açılır. Ama Karamanoğlu İbrahim Beg Hamidili'ne girip Beyşehir'i alır ve Şarabdar İlyas'ı yakalar; Murad dikkatini oraya çevirmek zorunda kalır. Bu sırada Macar Göğerçinlik'i kuşatır. Rumeli beylerbeyi Sinan Beg ve Vidin Sinanı akıncılarla gelir. Macarların top sesinden atların ürktüğü söylenince Vidin Sinanı "Bizüm hôd kulagumuz top âvâzını ögrendi" der, at sırtına geçer ve gazilere seslenir: "Hay göñüllü gāziler, gazâ erenlerüñdür, 'avratlaruñ degüldür." Beylerbeyi de ardından gelir; sabaha karşı tekbirle hücum edilir, Macar bozulur, kıral başını güçlükle kurtarır, kâfirlerin çoğu suda boğulur. Yazar, Edirne'de Macar esirinin en iyisinin üç yüz akçeye satıldığını söyler. Karamanoğlu'nun bu habere üzülmesinin sebebi de açıklanır: Karamanoğlu ile Vılkoğlu, Macar bir yandan, Karaman öbür yandan yürüsün diye anlaşmışlardır. Tarih 837 (1433-34).

Sorgusuz Cennet

Vidin Sinanı'nın sözündeki gazi gayreti, beyitlerde genel bir hükme dönüşür. İlk iki beyit gayretin dillerde anılması gereken bir hüner olduğunu söyler. Üçüncü beyit şehitlerin sorgusuz cennete girdiği inancını dile getirir: kabir sorgusunu şehit oldukları anda vermişlerdir. Dördüncü beyitte "Makām-ı Mahmûd", Kur'an'da Peygamber'e vaat edilen övülmüş makama işaret eder; gazilerin kılıçları onları o makama doğru yazar. Redif "-lerde/-larda": gāzilerde, gāzilerde, dillerde, demde, yazılarda. Vidin Sinanı'nın "gaza erlerindir, kadınlarınız değildir" sözü, eserin gazi ahlakını anlatan en canlı cümlelerinden biridir ve manzume onu bir ilahî vaat çerçevesine yerleştirir.

Kaynakça

  • Âşık Paşazade, Osmanoğulları'nın Tarihi, haz. Kemal Yavuz, M. A. Yekta Saraç, İstanbul: K Kitaplığı, 2003, s. 460-461 (çeviriyazı metin, bâb 105).