Elvan Çelebi'de doğup Amasya'da yetişen Osmanlı tarihçisi Âşıkpaşazâde (Âşıkî): hayatı, Tevârîh-i Âl-i Osmân ve tarihindeki manzum parçalar.
Tevârîh-i Âl-i Osmân'ın yazarı Âşıkpaşazâde Pîr Ahmed Çelebi: Elvan Çelebi'de doğumu, Amasya yılları, kaynakların farkları ve tarihindeki manzum parçalar.
Âşıkpaşazâde'nin seksen altı yaşında olduğunu söylediği ve Osmanoğulları'nın menkıbelerini neden yazdığını anlattığı altı beyitlik mesnevi parçası.
Osman Gazi'nin beyliğe seçilişinin ardından gelen, onu din kılıcını kuşanan ve İslam kapısının kilidine anahtar olan gazi olarak öven "'Osmân" redifli manzume.
Osman Gazi'nin rüyasının ardından "oğlum" diye seslenen ve "senüñdür" redifiyle zaferi, devleti ve cihan hâkimiyetini bir bir sayan yedi beyitlik manzume.
Âşıkpaşazâde'nin 699 (1299-1300) İnegöl fethini müjdeleyen üç beyti: alınan şehir, gazilerin ganimeti, yıkılan küfür diyarı ve "Gör imdi 'âleme kim geldi 'Osmân".
Karacahisar'da Osman Gazi adına okunan ilk cuma hutbesi için "'Osmân" redifiyle yazılmış altı beyit: soy, gaza, adalet ve ezelden ebede sürecek bir devletin ilanı.
Âşıkpaşazâde'nin tarihine başlarken söylediği münacat: yoktan var eden, ayıbı örten Tanrı'ya yönelen ve gönül gözüne cemal isteyen beş beyit.
Âşıkpaşazâde'nin girişteki mesnevisinin son on bir beyti: Osmanlı soyunu anlatma niyeti, kendi neslinin bu hanedanla doğduğu iddiası ve ilk bâba geçiş.
Osman Gazi'nin İnegöl'e yaptığı ilk gece baskınının ardından söylenen üç beyit: ilk gaza, yurda dönüş, Tanrı'ya niyaz ve "miskin 'Osmân agla" diye biten dua.
Osman Gazi'nin Kalanoz'u yendiği ve kardeşi Saru Yatı'nın şehit düştüğü savaştan sonra söylenen, her beyti "Allahu ekber" redifiyle biten dört beyitlik manzume.
Karacahisar'ın Osman Gazi tarafından alınıp evlerinin gazilere dağıtıldığı yerde söylenen üç beyit: Hak'tan gelen nimet, yiyip yedirmek ve herkesin kısmeti.
Sultan Alâeddin Ereğli'yi yakan Tatar'ı Biga öyüğünde yener ve ova "Taşak Yazısı" adını alır; dört beyit bu olaydan sonra iyi ya da kötü ad bırakmayı konu edinir.
Osman'ın kanununu adalet ve cömertlik diye tanımlayan beş beyit; Sultan Alâeddin'in sancak ve nevbet gönderdiği, nevbette ayağa kalkma âdetinin anlatıldığı bâbın sonunda.
Düşmana hileyi öğütleyen üç beyit, Osman Gazi'nin Eskişehir pazarında Bilecik kâfirlerinin hakkını Germiyanlıdan alıp güvenlerini kazandığı bâbın sonunda yer alır.
Köse Mihal kılavuzluk eder, Sakarya geçilir, Göynük ve Gül-Falanoz yöresine akın edilir; esir alınmayıp ganimetle dönülen bu akını dört beyit izler.
Osman Gazi'nin Bilecik kâfirlerine neden saygı gösterdiği sorulunca "konşularumuzdur" diye verdiği cevabın ardından söylenen, komşulukla temkini birlikte öğütleyen üç beyit.
Bilecik tekfurunun düğün tuzağı fikri, Köse Mihal'in kızını Gül-Falanozoğlu'na verdiği düğünde doğar; dört beyit tekfurların Osman Gazi'ye karşı kurduğu tedbiri anlatır.
Keçe yükleri arasına saklanan gaziler Çakırbınarı düğününde Bilecik'i, ardından Yarhisar'ı ve İnegöl'ü alır; tuzak kuranın tuzağa düştüğünü söyleyen dört beyit.
Yarhisar tekfurunun kızı Lülüfer Hatun'un Orhan'a verilmesi ve Murad Han ile Süleyman Paşa'nın anası oluşu üzerine "Zihî devlet ki Hatun buldı Hak'dan" diye başlayan altı beyit.
Bilecik ve Yarhisar'ın Osman Gazi'ye geçişini, tekfurların hilesine karşı Osman'ın hilesini haklı gösteren ve aynı başlık altında gelen ikinci parçanın beş beyti.
"Tanrı buyruğu mu?" diye pazar bacını sorgulayan Osman Gazi resmi yük başına iki akçeye bağlar, tımarın oğula geçmesini emreder; kanun bâbını sekiz beyit kapatır.
Osman'ı yıkıp yapan bir mimar gibi gösteren iki beyit; Bursa, Adranos, Kestel ve Kite tekfurlarının ittifakı Koyunhisarı ve Dinboz'da bozulmuş, Kite alınmıştır.
Bursa kuşatması başlarken Osman Gazi Kaplıca tarafına Aktemür'ün, dağ tarafına Balabancuk'un havalelerini yaptırır; iki beyit kuşatmanın sıkılığını halk deyimleriyle anlatır.
Osman Gazi'nin Yenişehir'e dönüp gazilere köy dağıttığı bâbda Koyunhisarı savaşını özetleyen, Aytoğdı'nın şehadetini anan ve Âşıkî mahlasıyla Yahşı Fakıh'a gönderme yapan sekiz beyit.
"Kopdı" redifli beş beyitte Osman, Gök Alp soyundan kopan bir yıldırımdır; Köse Mihal Müslüman olmuş, Leblebüci, Lefke, Mekece, Akhisar ve Geyve alınmıştır.
Osman Gazi'nin oğlu Orhan'ı Akça Koca, Konur Alp, Gazi Abdurrahman ve Köse Mihal ile ilk kez tek başına Karaçepüş ve Karatekin üzerine gönderdiği bâbda Orhan'ı öven üç beyit.
Orhan'ın "Bu hisârı baña vir" teklifini reddeden Karatekin tekfurunun hisarının yağma edilişini anlatan, her beyti "kal'a" sözüyle biten altı beyitlik manzume.
Karatekin'in alınmasından sonra İznik'e baskı kuran uç gazilerini, Konur Alp'ın Akyazı'daki, Akça Koca'nın İzmit tarafındaki ve Gazi Rahman'ın akınlarını anlatan beş beyit.
Orhan'ın Atranoz'u alıp Bursa önünde Pınarbaşı'na konduğu sırada söylenen ve Bursa'nın kan dökülmeden alınacağını önceden haber veren beş beyitlik manzume.
Bursa tekfurunun Köse Mihal aracılığıyla otuz bin filori karşılığında hisarı teslim edip palas giyerek çekildiğini anlatan üç beyitlik parça.
Bursa'nın 726 (1326) yılında Orhan'a teslimi, tekfurun hazinesinin gazilere üleştirilmesi ve vezir Saroz'un hisarın neden verildiğini anlatması üzerine altı beyit.
Bursa fethedildiğinde Osman Gazi'nin hayatta olduğunu söyleyen yazar, ardından oğluna yol gösteren ata ile öğüt alan oğul üzerine üç beyit söyler.
Osman Gazi'nin Orhan'a vasiyetinde Gümüşlü Kubbe altına gömülmeyi ve Tanrı'nın buyurmadığı sözü kabul etmemeyi istediği bâbın sonunda söylenen, niyete dair iki beyit.
Aşk üzerine Âşıkî mahlaslı dört beyit, Aydos tekfurunun kızının rüyasında kendisini çukurdan çıkaran kişiye gönül verdiği hikâyenin tam ortasında söylenir.
Aydos hisarının, tekfurun kızının taşa bağlı mektubu, Samandıra'nın yakılarak göç hilesi yapılması ve Gazi Rahman'ın iple surlara tırmanmasıyla alınışı üzerine beş beyit.
Seksen altı yaşındaki Âşıkpaşazâde, tarihini II. Bayezid'in Boğdan seferine çıktığı gün yazmaya başladığını bu altı beyitte söyler ve sözü mahlasıyla bitirir.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.