Özgün Metin

Açıldı ma'din-i genc-i vilâyet
Ki Âl-i 'Osmân'a oldı hidâyet
Vilâyet-i Mora zulmetde-y-iken
Sa'âdet güni dogdı hôş beşâret
Bu Âl-i 'Osmân'uñ fethi hisâbsuz
Ki Hak bulara itmişdür işâret

Günümüz Türkçesiyle

1. Vilayetin hazine madeni açıldı; öyle ki Osmanoğullarına hidayet oldu.

2. Mora vilayeti karanlıkta iken mutluluk günü doğdu, ne güzel müjde.

3. Bu Osmanoğullarının fethi hesapsızdır; çünkü Hak bunlara işaret etmiştir.

Edebî ve Tarihî Yorum

Germe

Mora vilayetinin kapısı Germe hisarıdır ve yüz on üçüncü bâb onun fethini anlatır. Turahan Beg'in ucu Germe'dir; o önden, hünkâr ardından gider. Beş hisarın birbirine destek olacak biçimde dizildiği görülür; ama hünkâr "beş hisâr degül on hisâruñ yaragını görmiş-idi." Toplar kurulur; topların bakırı leşkerle birlikte taşınmış, sancak sancak önceden paylaştırılmıştır, toplar yerinde dökülür. Gece gündüz kâfirler uyutulmaz; denizi kesip yapılmış hendek doldurulur, suyu kurutulur, hisarlar yıkılır. "Yagma" buyrulur; gaziler hisara girer, akıncılara akın verilir. Güzel cariyeler üçer yüz akçeye satılır, altın ve gümüş tepsiler, işlemeli maşrapalar sayılamaz; gaziler o kadar doyar ki bir çuhayı almaya bile üşenir. Yazar bâbı şöyle kapatır: "Bu Mora vilâyetinüñ evvel fethi Sultân Murâd Han elinden budur kim fakîr şerh itdüm." Tarih 842 (1438-39).

Hazinenin Kapısı

"Açıldı" diye başlayan ilk mısrada Germe bir hazine madeninin kapısıdır. İlk beyitte bu kapının açılması Osmanoğulları için bir hidayet olarak anılır. İkinci beyit Mora'nın karanlıktan aydınlığa çıkışını bir saadet günü olarak anlatır. Üçüncü beyit Osmanlı fetihlerinin hesapsız olduğunu ve bunun Tanrı'nın bir işareti olduğunu söyler. Nesirdeki bakır topların sefer sırasında dökülmesi ayrıntısı, yazarın askerî teknikle de ilgilendiğini gösterir; Bayezid'in İstanbul kuşatmasında topun "igen bilinmediğini" söyleyen yazar, burada topun Osmanlı ordusunun bir parçası hâline geldiğini kaydetmiş olur. "-et" sesi kafiyeyi taşır: vilâyet, hidâyet, beşâret, işâret.

Kaynakça

  • Âşık Paşazade, Osmanoğulları'nın Tarihi, haz. Kemal Yavuz, M. A. Yekta Saraç, İstanbul: K Kitaplığı, 2003, s. 470 (çeviriyazı metin, bâb 113).