Özgün Metin

Bu dem tāli' ne burcdan tulû' itdi
Ki kâfir tāli'ini gālib itdi
Mu'în oldı Karaman kâfire gör
Yüzi kara özini magbûn itdi
O demde küfrine hükm itdi İslâm
Ki İslâm ilini yıkdı vü gitdi

Günümüz Türkçesiyle

1. Bu anda talih hangi burçtan doğdu ki kâfirin talihini galip etti.

2. Bak, Karaman kâfire yardımcı oldu; yüzünü kara, kendini aldanmış etti.

3. O anda İslam onun küfrüne hükmetti; çünkü İslam ilini yıkıp gitti.

Edebî ve Tarihî Yorum

Kula Şahin'in Kaçışı

Mezid Beg'in ölümünün ardından Kula Şahin'in Eflak'taki bozgunu, yüz on dördüncü bâbın konusudur. Rumeli beylerbeyi Kula Şahin, Mezid Beg'in intikamı için Eflak'a geçer; ama sarhoştur ve "düşmen börkümi görürse kaçar" diye övünür. Bu söz söylenirken Macar leşkeri belirir; Kula Şahin ağzındaki lokmayı daha yutmadan atına biner ve ilk kaçan o olur. Beyler ona "gel düşmana karşı varalım, hiç değilse ordumuz ayak altında kalmasın" der; o "bu gece katlanın, gece yarısı ben onların hakkından gelirim" der. Akşam karanlığında düşman korkusu kalmaz; yazar acı bir alayla "börkün düşmana bağışladı" der: Kula Şahin "Tuna yakın mıdur" diye sormaktadır. İslam leşkeri bozulur. Bu haberi işiten Karamanoğlu, yazarın alaycı ifadesiyle "tayısı", yani dayısı olan Macar'ın İslam leşkerini bozduğuna çok sevinir; Emirdağı yaylasına gelen ili vurur, Müslümanların kadınlarına ve çocuklarına fesat ettirir, Beypazarı'na varıp orayı da harap eder. Yazar, onun ayak bastığı yerlerde yaptığını kâfirin bile yapmayacağını söyler.

Kâfire Yardım

Beyitler Kula Şahin'in korkaklığını bir yana bırakır; söz Karamanoğlu'nun tutumuna döner. İlk beyit, kâfirin talihini galip getiren burcu sorar. İkinci beyit Karaman'ın kâfire yardımcı olduğunu, yüzünü kara ettiğini söyler; "kara" ile "Karaman" arasındaki ses oyunu burada da işler. Üçüncü beyit sert bir hüküm verir: İslam ilini yıkan Karamanoğlu'nun küfrüne o anda İslam hükmetmiştir. Bu, bir Müslüman beyi küfürle itham eden, eserin en ağır yargılarından biridir. Redif "itdi", kafiye "tulû', gālib, magbûn, hükm" ile kurulur. "Börkün düşmana bağışladı" deyimi, beylerbeyinin itibarını yitirmesini mecazla anlatan ironik bir sözdür.

Kaynakça

  • Âşık Paşazade, Osmanoğulları'nın Tarihi, haz. Kemal Yavuz, M. A. Yekta Saraç, İstanbul: K Kitaplığı, 2003, s. 472 (çeviriyazı metin, bâb 114).