Özgün Metin

Mihâl kim dügün itdi gör ne itdi
Gāziler şevketine bünyâd itdi
Dügüne nice tekürler ki geldi
Kamusı 'Osmân-ıçun tedbîr itdi
Kimi didi ki tîz bunı dutalum
Bilecük teküri bir tedbîr itdi
Kim ya'nî dügün idüp karvayalar
Muhâlif tedbîri kendüyi tutdı

Günümüz Türkçesiyle

1. Bak, Mihal bir düğün yaptı, ne yaptı: gazilerin şevketine temel attı.

2. Düğüne nice tekfurlar geldi; hepsi Osman için tedbir kurdu.

3. Kimi "Tez bunu tutalım" dedi; Bilecik tekfuru bir tedbir buldu.

4. Yani düğün yapıp (Osman'ı) yakalayacaklardı; ama ters tedbir kendisini yakaladı.

Edebî ve Tarihî Yorum

Bir Düğünden Doğan Tuzak

Köse Mihal'in kızı Gül-Falanozoğlu'nun beyine verilirken düğüne Osman Gazi de davet edilir; on birinci bâbın anlattığına göre Osman armağanlar gönderir; ama düğüne gelen tekfurlar kendi aralarında Osman'ı konuşur. Bilecik tekfuru, kendisi de bir düğün yapıp Osman'ı oraya çağırmayı ve orada tutmayı önerir. Mihal bu konuşmaları Osman'a bildirir. Manzume, tuzağın daha kurulma aşamasında söylenir; sonucu, yani "muhâlif tedbîrin" kurana dönmesini, bir sonraki bâb anlatacaktır.

Metin Notu ve Yapı

Yavuz–Saraç neşri, A nüshasında bulunmayan ama anlama katkı sağlayan yerleri S nüshasından italik harflerle verir. Bu manzumenin üçüncü beyti neşirde italiktir; yani beyit yalnız Süleymaniye'deki S nüshasında bulunmaktadır. Bu beyit çıkarıldığında parça yine anlamlıdır, ama tuzağın sahibinin Bilecik tekfuru olduğu bilgisi kaybolur. Redif "itdi" dört beyitte de korunur; yalnız son mısrada "tutdı" ile kafiye değiştirilir. Bu sapma tesadüf olmayabilir: tedbir "itdi" diye anlatılırken sonuç "tutdı" ile gelir ve kelime değişimi anlamdaki dönüşü yansıtır. "Karvamak", yakalamak, tutmak anlamında eski bir Türkçe fiildir ve bir sonraki manzumede yeniden kullanılır.

Kaynakça

  • Âşık Paşazade, Osmanoğulları'nın Tarihi, haz. Kemal Yavuz, M. A. Yekta Saraç, İstanbul: K Kitaplığı, 2003, s. 335 (çeviriyazı metin, bâb 11).
  • Kemal Yavuz, M. A. Yekta Saraç, "Önsöz" ve "Hayatı ve 'Tarih'iyle Âşık Paşazade", Âşık Paşazade, Osmanoğulları'nın Tarihi, İstanbul: K Kitaplığı, 2003, s. 25-48.