Özgün Metin
Hîlesi kâfire gör ne idiser
Yıkılup evleri ilden gidiser
Ogul ve kız u mâldan ayrılısar
Ne getürdi başına ekseri ser
Günümüz Türkçesiyle
1. Gör, hilesi kâfire ne edecek; evleri yıkılıp ilden gidecek.
2. Oğuldan, kızdan ve maldan ayrılacak; başına getirdiği (şey) çoğunlukla kötülüktür.
Edebî ve Tarihî Yorum
Gece Merdivenleri
Rumeli beylerbeyi Ali Beg'in Karaboğdan gazasının sebebi, yüz altmış dördüncü bâbda bir gece baskınıdır. Sultan Bayezid Kili'yi ve Akkerman'ı aldıktan sonra o vilayetin bazı münafık kâfirleri gönülden itaat etmemiştir. Karaboğdanoğlu'na haber gönderirler: "Tedârük it kim hisârı ogurlayalum." Karaboğdanoğlu merdivenler hazırlatır, asker toplar, gemilerini doldurur ve gece su tarafından hisarın dibine gelir. İçerideki kâfirler hazır beklemektedir; hisarı bekleyen gazileri ortadan kaldırırlar. Gece hisara merdivenler dayanır. Bazı gaziler fark edip sessizce bekler ve kâfirler hisara çıkınca "Allahu ekber" diyerek kılıç vururlar; sabaha kadar kırarlar. Karaboğdanoğlu başını zor kurtarır; gelen kâfirlerin birçoğu diri tutulup padişaha gönderilir. Padişah "saltanatına ne lâyıksa anı eyledi."
Hilenin Sonu
İlk soru, kâfirin hilesinin ona ne yapacağıdır. Evleri yıkılacak, ilden gidecektir; oğlundan, kızından ve malından ayrılacaktır. Son mısra hileye başvuranın başına getirdiği şeyin çoğunlukla kötülük olduğunu söyler. Beyitler, bâbın devamında anlatılacak olayları da önceden haber verir: padişah Ali Beg'e Karaboğdan vilayetine girmesini, kâfirle karşılaşamazsa vilayetini yıkıp yakmasını emredecektir. Beyitlerin bulunduğu bâblar neşre A1 nüshasından girmiştir; Âşıkpaşazâde'ye aidiyetleri bu yüzden şüphelidir. İdiser, gidiser ve ayrılısar'ın ardından kafiye kısa bir "ser" ile kapanır.
Kaynakça
- Âşık Paşazade, Osmanoğulları'nın Tarihi, haz. Kemal Yavuz, M. A. Yekta Saraç, İstanbul: K Kitaplığı, 2003, s. 557 (çeviriyazı metin, bâb 164).
