Özgün Metin
Şunı kim aldı yapdı yıkdı 'Osmân
Kime kahr u kime lutf bakdı 'Osmân
Harâb idüp 'imâret itmek işi
Bu resme dürlü mi'mâr kopdı 'Osmân
Günümüz Türkçesiyle
1. Osman neyi aldıysa onu yaptı, yıktı; kimine kahırla, kimine lütufla baktı.
2. Harap edip yeniden imar etmek işi: Osman böyle türlü bir mimar olarak ortaya çıktı.
Edebî ve Tarihî Yorum
Koyunhisarı'ndan Ulubat'a
Bursa, Adranos, Bidnos, Kestel ve Kite tekfurları on yedinci bâbda birleşir ve "bu Türk'ün adını sanını komayalum" diye Osman'ın üzerine yürür. Osman Koyunhisarı'nda onlarla karşılaşır, savaş Dinboz'a kadar sürer. Osman'ın kardeşinin torunu, Gündüz'ün oğlu Aytoğdı burada şehit düşer; yazar onun mezarının Dinboz'da Koyunhisarı yolunun üstünde olduğunu, o yörede bir at "yankulansa" mezarın çevresinde üç kez dolaştırıldığını ve iyileştiğini anlatır. Tekfurlar dağılır; Kite tekfuru Ulubat'a kaçar. Osman köprü başına konar ve Ulubat tekfurundan kaçağı ister. Tekfur bir ahit önerir: Osman ve nesli bu köprüden hiç geçmeyecek, karşılığında kaçak teslim edilecektir. Yazar, kendi zamanına kadar Osmanoğullarının Ulubat köprüsünden geçmediğini, suyu kayıkla geçtiklerini kaydeder. Kite tekfuru getirilip hisarının karşısında parçalanır ve Kite alınır.
Yıkan ve Yapan
"Kahr" ile "lutf", "harâb" ile "'imâret": iki beyit bu karşıtlıklarla Osman'ı aynı anda yıkan ve yapan biri olarak gösterir. Mimar benzetmesi, fethedilen yerin yıkımını yeni bir düzenin kuruluşu olarak sunar. Mısra sonlarında "'Osmân" redifinden önce "-dı" ekli fiiller kafiyelenir: yıkdı, bakdı, kopdı. "Kopmak" fiili burada "ortaya çıkmak, zuhur etmek" anlamındadır ve eserde Osmanlı soyunun doğuşunu anlatırken sık kullanılır.
Kaynakça
- Âşık Paşazade, Osmanoğulları'nın Tarihi, haz. Kemal Yavuz, M. A. Yekta Saraç, İstanbul: K Kitaplığı, 2003, s. 344 (çeviriyazı metin, bâb 17).
