Özgün Metin

Gök Alp'uñ nesli 'Osmân gör ne kopdı
Du'â aldı velîden vâlî kopdı
Âvâzı çıkdı kılıcuñ cihânda
Sadâsından kâfirde gavgā kopdı
Kaçan kim depreneydi Gāzi 'Osmân
Sanasın yıldırım gürledi kopdı
Kamu düşmân kuş oluban kaçarlar
Bilürler avlayıcı sunkur kopdı
Hevâyı seyr ider 'arşdan yokaru
Muhammed mi'râcından bile kopdı

Günümüz Türkçesiyle

1. Bak, Gök Alp'ın soyundan Osman nasıl biri çıktı: veliden dua aldı, (ondan) bir vali çıktı.

2. Kılıcının sesi dünyada duyuldu; o sesten kâfirlerde kargaşa koptu.

3. Gazi Osman ne zaman harekete geçse, sanki bir yıldırım gürleyip kopardı.

4. Bütün düşmanlar kuş olup kaçarlar; avlayıcı bir sunkurun ortaya çıktığını bilirler.

5. Arşın da yukarısında havayı seyreder; Muhammed'in miracından (nasip almış olarak) ortaya çıktı.

Edebî ve Tarihî Yorum

Mihal'in İslam'a Girişi

Sakarya boyuna yönelmek isteyen Osman Gazi, yirminci bâbda Köse Mihal'i çağırır. Mihal işini bitirip hızla gelir, atlar ve kılıçlar armağan eder ve "Hanum, beni şimden girü Müsülmân idüñ" der; iman telkin edilir, alemli tegele hil'at giydirilir. Osman Karacahisar'da oğlu Orhan'ı ve Saltuk Alp'ı bırakır, Bilecik'te bir oğlunu anasıyla koyar ve yola çıkar. Leblebüci hisarının tekfuru itaatle karşılar; Lefke ve Çadırlı tekfurları da memleketlerini teslim edip Osman'ın nökeri olur. Samsa Çavuş'a Yenişehir suyu kenarında bir hisarcık verilir; yazar oraya kendi zamanında "Çavuşköyi" dendiğini söyler. Mekece itaat eder, Akhisar savaşla alınır, Geyve tekfuru Koru Deresi'ndeki biçenekte yakalanır, Tekürpınarı da düşer. Bir aydan fazla o vilayette kalınır ve itaat eden yerler tımar erlerine verilir; yazara göre bu düzen kendi zamanına kadar sürmektedir. Yazar bu olayları 704 (1304-05) yılına koyar.

Kopan Soy

Redif "kopdı", bu bâbda "ortaya çıkmak" ile "kopup gürlemek" arasında gidip gelir. İlk beyitte Osman'ın Gök Alp soyundan "koptuğu", yani zuhur ettiği söylenir; üçüncü beyitte aynı fiil yıldırımın gürleyişini anlatır. Dördüncü beyitteki sunkur (şahin) imgesi, düşmanların kuş olup kaçtığı bir av sahnesi kurar. Son beyit Osman'ı Hz. Muhammed'in miracına bağlayarak övgüyü göğe taşır. Birinci beyitteki "velîden du'â" ise Edebali'nin duasını ve rüyanın yorumunu hatırlatır.

Kaynakça

  • Âşık Paşazade, Osmanoğulları'nın Tarihi, haz. Kemal Yavuz, M. A. Yekta Saraç, İstanbul: K Kitaplığı, 2003, s. 348 (çeviriyazı metin, bâb 20).