Özgün Metin

'Âşıkî di menâkıb bunda kalsun
Yazam bu hanı dahı añdugumdan
Muhammed Han oglı Bâyezîd Han
Diyem gazâların bildügümden
İlâhî Âl-i 'Osmân nesli hak
Kalalar tâ kıyâmet hükm-i mutlak
Ve her kim diye bu du'âya âmîn
İde her korkudan Hak anı emîn

Günümüz Türkçesiyle

1. Âşıkî, de ki menkıbeler burada kalsın; bu hanı da andığım (kadarıyla) yazayım.

2. Muhammed Han oğlu Bayezid Han; gazalarını bildiğim (kadarıyla) söyleyeyim.

3. İlahi, Osmanoğulları nesli hak olarak kıyamete dek mutlak hüküm (sahibi) kalsın.

4. Ve her kim bu duaya âmin derse, Hak onu her korkudan emin etsin.

Edebî ve Tarihî Yorum

Adana'ya Yardım

Yüz sekseninci bâb, Adana'daki hisarı bekleyen kulların gaflet yüzünden kırıldığı haberinin Osmanlı padişahına ulaşmasıyla başlar. Padişah önce soğukkanlı bir söz söyler: "Leşker kırmak ve kırmamak 'aceb olmaz." Ardından Anadolu beylerbeyi Hersekoğlu Ahmed Paşa'ya emreder: "Tîz varuñ ol hisârda bekleyen kullaruma yardım idüñ." Paşa yürür ve Adana'ya iner. Ama askerin hâli kötüdür: sipahilerin çoğu yayadır, azıkları ve silahları yoktur; aç ve yalın düşmana karşı dururlar. Hisar halkı hisardan çıkıp düşmanın toplarını bozar. Manzume bu noktada, başlıksız olarak gelir.

Bir Veda

Anlatı burada bir vedayla kesilir. Yazar kendine "menkıbeler burada kalsın" demesini söyler; bu hanı da, yani Bayezid'i de andığı kadarıyla yazacaktır. İkinci beyit onun gazalarını bildiği kadarıyla söyleyeceğini ekler. Bu iki beyit, ek kısmın yazarının bilgisinin sınırını kabul ettiği bir yer gibidir. Son iki beyit bir mesnevi gibi kendi içinde kafiyelidir ve hanedana bir duadır: Osmanoğulları nesli kıyamete dek mutlak hüküm sahibi kalsın; bu duaya âmin diyen her korkudan emin olsun. Bir önceki bâbdaki yenilginin ardından gelen bu dua, felakete rağmen hanedana bağlılığı vurgular. Ek bölümünde basılan parça, S nüshasını kapatan manzumedeki duayla yan yana okunabilir; ama ikisinin aynı elden çıktığı kesin değildir. Kafiye ilk iki beyitte "-dugumdan/-dügümden", son iki beyitte "hak/mutlak" ve "âmîn/emîn" seslerindedir.

Kaynakça

  • Âşık Paşazade, Osmanoğulları'nın Tarihi, haz. Kemal Yavuz, M. A. Yekta Saraç, İstanbul: K Kitaplığı, 2003, s. 583 (çeviriyazı metin, bâb 180).