Özgün Metin

Bular birlige bitdi oñdı işler
Safâlar sürdiler çok yaz u kışlar
Dürişdiler nizâm-ı İslâm-ıçun
Akıtdılar kan u kesildi başlar
Niçe zahm urdılar uruldılar hem
Niçeler dir ki kanı kardaşlar
Esir satuban u hem almadılar
Olınmadı esîr-içün savaşlar

Günümüz Türkçesiyle

1. Bunlar birlik oldu, işler yoluna girdi; nice yaz ve kış safa sürdüler.

2. İslam düzeni için savaştılar; kan akıttılar, başlar kesildi.

3. Nice yara vurdular, kendileri de yaralandılar; nice kişi der ki "kardeşler nerede".

4. Esir satıp almadılar; savaşlar esir için yapılmadı.

Edebî ve Tarihî Yorum

Bir Sırtak Tegele ve Birkaç Sürü Koyun

Osman ölünce mirası paylaşılmak istenir; yirmi dokuzuncu bâb bu paylaşımı anlatır. Görülür ki iki kardeşin arasında yalnız fethedilmiş vilayet vardır; altın, akça ya da hazine yoktur. Osman'dan kalan bir sırtak tegele, bir yançuk, bir tuzluk, bir kaşıklık, bir sokman edük, birkaç iyi at, birkaç sürü koyun, Sultanöyüğü'nde birkaç kısrak ve birkaç çift eyer tepüngisidir. Yazar, Bursa yöresinde dolaşan "beglik koyun"un o koyunlardan geldiğini söyler. Orhan kardeşine "Siz ne dirsiz" diye sorar. Alâeddin Paşa, vilayetin Hakk'ın olduğunu, ona çobanlık etmek için bir padişah gerektiğini, padişahlığın esbabının da bu kısraklar ve koyunlar olduğunu söyler ve çobanlığı Orhan'a bırakır. Orhan ona paşalık teklif eder; Alâeddin kabul etmez, yalnız Kite ovasında Fodura köyünü ister. Kükürtlü'de bir tekye ve Bursa'da iki mescit yaptırır.

Birlik ve Gaza

Kardeş uzlaşmasının hemen arkasından birlik övülür: ilk beyit onun meyvesini, ikinci beyit gazayı, üçüncü beyit bedelini sayar. Üçüncü beyitteki "kanı kardaşlar" sorusu ölüleri arayan bir yas sesidir. Son beyit nesirde Göynük akınında söylenen bir sözü genelleştirir: savaşlar esir satıp almak için yapılmadı. Bu söz, eserin başka yerlerinde anlatılan bol tutsaklı akınlarla birlikte okunduğunda, Âşıkpaşazâde'nin ilk gazileri sonraki kuşaklardan ayırmak istediği bir idealin dile getirilişi olarak da anlaşılabilir. Beş mısra sonunda "-şlar" sesi tekrarlanır: işler, kışlar, başlar, kardaşlar, savaşlar.

Kaynakça

  • Âşık Paşazade, Osmanoğulları'nın Tarihi, haz. Kemal Yavuz, M. A. Yekta Saraç, İstanbul: K Kitaplığı, 2003, s. 361 (çeviriyazı metin, bâb 29).