Özgün Metin

Nasîhat aldı Orhan kardaşından
Du'âlar aldı iş ü yoldaşından
Dahı aldı du'â cümle velîden
Du'âlar ister Orhan cümlesinden
Mîrâsdur du'â almak Âl-i 'Osmân
Fâriglardur bu halkuñ dünyesinden
Âşık Paşa du'â Orhan'a itdi
Bile Gök Alp nesli cümlesinden

Günümüz Türkçesiyle

1. Orhan kardeşinden nasihat aldı; iş arkadaşından ve yoldaşından dualar aldı.

2. Bütün velilerden de dua aldı; Orhan hepsinden dua ister.

3. Dua almak Osmanoğullarına mirastır; onlar bu halkın dünyalığından el çekmişlerdir.

4. Âşık Paşa Orhan'a dua etti; Gök Alp soyunun hepsiyle birlikte.

Edebî ve Tarihî Yorum

Mirasın Asıl Kısmı

Aynı bâbın üçüncü manzumesi, "Velehu eydan" başlığıyla gelir ve Osman'dan kalan mirası başka bir yerde arar: Osmanoğullarının asıl mirası dua almaktır. Orhan kardeşi Alâeddin'den nasihat alır; nesirde Alâeddin'in ona ak börk giymeyi, kadıları ve yaya askerini düzenlemeyi öğütlediği bir sonraki bâbda anlatılacaktır. Orhan ayrıca yoldaşlarından ve bütün velilerden dua ister.

Âşık Paşa

Eserin aile kayıtları arasında en çarpıcısı son beyittedir: "Âşık Paşa du'â Orhan'a itdi." Âşık Paşa, yazarın büyük dedesidir; Kırşehir'de yaşamış, Garibnâme'nin şairi olarak bilinen bir şeyhtir. Âşıkpaşazâde girişte kendini onun ve Baba İlyâs'ın soyuna bağlamış, giriş mesnevisinde de soyunun Osmanoğullarıyla birlikte doğduğunu söylemişti. Burada atasını kuruluş hikâyesinin içine, Orhan'a dua eden velilerin arasına yerleştirir. Yavuz ile Saraç'ın Âşık Paşa'yı Osman ve Orhan beylerin yanında bir "fikir babası" olarak göstermesi de bu tür beyitlere dayanır. Beytin ikinci mısraı "Gök Alp nesli"ni anar; Osmanlıların Oğuz soy kütüğündeki atası Gök Alp, eserde hanedanın kökü olarak defalarca tekrar eder. Bu mısra ile Âşık Paşa'nın duası ve Osmanlı soyu aynı cümlede birleşir. Âşıkpaşazâde ailesinin Elvan Çelebi köyü üzerinden Amasya ile bağı, Âşıkî (Âşıkpaşazâde) sayfasının konularından biridir.

Kaynakça

  • Âşık Paşazade, Osmanoğulları'nın Tarihi, haz. Kemal Yavuz, M. A. Yekta Saraç, İstanbul: K Kitaplığı, 2003, s. 362 (çeviriyazı metin, bâb 29).