Özgün Metin

Ümîdüm du'âdur ehl-i du'âdan
Du'âdur bize emr olan Hudâ'dan
Mü'essirdür niçe nefes cihânda
Du'âdur evliyâdan enbiyâdan
Didi Hak kim dileñ makbûl ideyin
Bu kavlı umdı cânum ol nidâdan

Günümüz Türkçesiyle

1. Umudum dua ehlinin duasıdır; bize Hüda'dan emredilen duadır.

2. Dünyada nice nefes etkilidir; evliyadan ve peygamberlerden gelen duadır.

3. Hak "Dileyin, kabul edeyim" dedi; canım bu sözü o nidadan umdu.

Edebî ve Tarihî Yorum

Kavak Ağacı

Orhan, otuz sekizinci bâbın başında Bursa'da etraftaki dervişleri sorar. İnegöl yöresinde Keşiş dağında, Baba İlyas'ın müridi ve Seyyid Ebu'l-Vefa tarikından bir derviş olduğu söylenir; Orhan ona adam gönderir, ama derviş "Bu dervişler göz ehilleri olurlar, gözedürler dahı vaktında varurlar kim tâ du'âları makbûl olına" diye cevap verir. Bir gün bir kavak ağacını söküp omzunda Bursa hisarına getirir ve sarayın avlu kapısının iç yanına diker. Orhan çıkıp bakar; derviş söze ondan önce başlar: "Teberrükümüz oldukça dur, dervişlerüñ du'âsı saña ve neslüñe makbûldur." Dua eder, dönüp gider. Yazar, o kavağın kendi zamanında saray kapısının içinde çok büyüdüğünü, gelen padişahların kurumuş dallarını temizlettiğini söyler. Orhan dervişe İnegöl yöresini vermek ister; derviş "Bu mülk ü mâl Hakk'uñdur, ehline virür. Biz anuñ ehli degülüz" der ve yalnız karşıdaki tepeciğe kadar olan yeri dervişlerin avlusu olarak kabul eder.

Duanın Değeri

Hikâyenin merkezindeki kavram, dua, beyitlerde öne çıkar. İlk beyitte dua Tanrı'nın bir emri, ikinci beyitte evliya ve peygamberlerden gelen etkili bir nefes olarak anılır. Üçüncü beyit Kur'an'daki "Bana dua edin, kabul edeyim" ayetine dayanır. Yavuz–Saraç neşrinin girişine göre Âşıkpaşazâde, Osmanlı padişahlarının "du'â alma"sını bir hanedan geleneği gibi görür; bu bâb, o düşüncenin en somut sahnelerinden biridir. Dervişin adı bu kısımda verilmez; aynı kişi eserin sonraki bölümlerinde "Giyüklü Baba" olarak anılacaktır.

Kaynakça

  • Âşık Paşazade, Osmanoğulları'nın Tarihi, haz. Kemal Yavuz, M. A. Yekta Saraç, İstanbul: K Kitaplığı, 2003, s. 374 (çeviriyazı metin, bâb 38).
  • Kemal Yavuz, M. A. Yekta Saraç, "Önsöz" ve "Hayatı ve 'Tarih'iyle Âşık Paşazade", Âşık Paşazade, Osmanoğulları'nın Tarihi, İstanbul: K Kitaplığı, 2003, s. 25-48.