Özgün Metin

'Adû kim gelse gitse olsa magbûn
Ola hâli, olma şâdî olma mahzûn
Anuñ bahtı karalıgı yiter pes
Senüñ tâli'üñi Hak itdi meymûn
Yüzi göñli Karaman'uñ karadur
Karañulukda kaldı zâr u mecnûn

Günümüz Türkçesiyle

1. Düşman gelse de gitse de aldanmış olsun; hâli ne olursa olsun, sen ne sevin ne üzül.

2. Onun bahtının karalığı ona yeter; senin talihini Hak uğurlu kıldı.

3. Karaman'ın yüzü de gönlü de karadır; karanlıkta inleyip deli divane kaldı.

Edebî ve Tarihî Yorum

Bursa Kuşatması

Mehmed Rumeli'de Musa ile uğraşırken Karamanoğlu fırsat bulup Bursa'ya gelir; yetmişinci bâb bu kuşatmayı anlatır. Bursa'nın subaşısı Hacı İvaz Paşa, düşman gelmeden halkı toplar: hisar yarağı olan hisara girsin, olmayan hisarda hapsolmasın, başının çaresine baksın. Karamanoğlu şehri yakar ve hisara saldırır. Pınarbaşı suyunun hisar dışında oluşturduğu gölü kurutmak için Zindan Kapısı'nın dışından lağım kazdırır; Hacı İvaz Paşa bunu fark edip lağımcıları kırar. Otuz bir gün savaşılır; hisar halkı zaman zaman çıkıp adam yakalar ve Karamanoğlu'nun gözü önünde boğazlarından asar. Bir gün kaplıca imaretine Musa'nın ölüsü gelir; Karamanoğlu onu görünce o gece "kuyruk göte kısup" kaçar. Tarih 819 (1416) olarak verilir. Sonra Karamanoğlu'nun kadıaskeri Karamürsel barış önerir, ama Karamanoğlu "Barışmazvan" diye reddeder.

Kara ile Uğur

"'Adû kim gelse gitse" diye açılan üç beyit, düşmana karşı sükûnet öğütler. Düşman gelsin gitsin, aldanmış olarak kalacaktır; onun hâline ne sevinmek ne üzülmek gerekir. İkinci beyitte iki talih karşılaştırılır: düşmanın bahtı karadır, Osmanlı'nın talihi ise Tanrı tarafından "meymûn", uğurlu kılınmıştır. "Kara" kelimesi üçüncü beyitte Karaman adıyla buluşur: Karaman'ın yüzü de gönlü de karadır ve karanlıkta kalmıştır. Bu söz oyunu, eserde Karaman'a karşı tekrar tekrar başvurulan bir alaydır. Kafiye sözleri "-ûn" sesinde birleşir: magbûn, mahzûn, meymûn, mecnûn.

Kaynakça

  • Âşık Paşazade, Osmanoğulları'nın Tarihi, haz. Kemal Yavuz, M. A. Yekta Saraç, İstanbul: K Kitaplığı, 2003, s. 419 (çeviriyazı metin, bâb 70).