Özgün Metin

Paşalar bunçılayın tedbîr itdi
Velî ne kim olur bil takdîr itdi
Konuldı Evrenezoglı ucında
Buyurdı han aña kim akın itdi
Dahı İflak temerrüd itse katı
Firîz Beg dahı İflak'a yas itdi
Hemîşe İflak işi egrilikdür
Firîz anuñ-ıçun çok akın itdi

Günümüz Türkçesiyle

1. Paşalar böyle tedbir etti; ama bil ki ne olursa takdir etti.

2. Evrenezoğlu uca konuldu; han ona buyurdu, o da akın etti.

3. Eflak daha sert direnirse, Firuz Beg de Eflak'ı yasa boğdu.

4. Eflak'ın işi hep eğriliktir; Firuz bunun için çok akın etti.

Edebî ve Tarihî Yorum

Sınırlar ve Akınlar

Murad'ın Edirne'de oturmasıyla seksen yedinci bâb elçiliklere açılır: çevredeki kâfir beylere elçiler gönderilir. Vılkoğlu'na Niş Toğan gider; Vılkoğlu da bir gazânâme ve taht kutlaması ile elçi gönderir, Sofya'dan berisini kendisine bırakırlarsa fazlasıyla karşılık vereceğini ve kızını da vereceğini söyler; paşalar kabul eder. İstanbul tekfuruna Gekbuze kadısı Fazlullah gönderilir, çünkü tekfur ona eskiden beri güvenmektedir. Tekfur, Vılkoğlu'na bunca yer verildiğini, kendisine de Vize'den berisinin verilmesini ister; kadı ise Çorlu'nun sınır yapıldığını, İnceğiz'in de verildiğini söyler ve ahit böyle kurulur.

Tedbir ve Takdir

Dört beyitlik çerçeveye diplomasi de savaş da sığar. İlk beyit bütün bu ahitleri paşaların tedbirine bağlar ve hemen takdiri hatırlatır. İkinci beyit Evrenezoğlu'nun uca konulduğunu ve akın ettiğini söyler. Üçüncü ve dördüncü beyitler Eflak'a ayrılır: Eflak direnirse Firuz Beg onu yasa boğar; Eflak'ın işi hep eğriliktir ve Firuz bu yüzden çok akın etmiştir. Firuz Beg, Yıldırım Bayezid zamanında Vidin'e gönderilmiş ve Eflak'a akınlar yapmış bir uç beyidir; eser onu birkaç kuşak boyunca bu görevde gösterir. Redif "itdi", her beytin sonunda tekrar eder; üçüncü beyitteki "yas itdi", yani yasa boğdu, akının bıraktığı acıyı anlatan sert bir söyleyiştir.

Kaynakça

  • Âşık Paşazade, Osmanoğulları'nın Tarihi, haz. Kemal Yavuz, M. A. Yekta Saraç, İstanbul: K Kitaplığı, 2003, s. 438 (çeviriyazı metin, bâb 87).