Özgün Metin

Didi kim göz yumup gitmek gerekdür
Gelen hôş gelmeyene hem dilekdür
Çün işdür başa düşdi ne'yleyelüm
Hak'uñ lutfı bize muhkem direkdür
Tur imdi İsfendiyâr ben varayum
Mukābil olmaga erde yürekdür
Babam u dedem-ilen çok çalışduñ
Hele şimdi beni görmeñ gerekdür

Günümüz Türkçesiyle

1. Dedi ki: "Göz yumup gitmek gerekir; gelen hoş gelir, gelmeyen de bir dilektir.

2. Madem ki iş başa düştü, ne yapalım; Hakk'ın lütfu bize sağlam bir direktir.

3. Kalk şimdi İsfendiyar, ben varayım; karşı koymak erde olan yürektir.

4. Babamla, dedemle çok uğraştın; şimdi bir de beni görmen gerekir."

Edebî ve Tarihî Yorum

Amasya Yörgüç'e

Doksanıncı bâb kısadır; Amasya için taşıdığı kayıt ise ağırdır. Murad kendi kendine "'Adûlarumı kahr itdüm, vezirlerüm biş olmışlardur" der ve bunlardan bir kaçını uzaklaştırmak ister. Kara Temürtaş oğlu Umur Beg'i Germiyanoğlu'na elçi gönderir; kardeşi Oruç Beg'e beylerbeyilik verir; öteki kardeşi Ali Beg'e Saruhan ili verilir. Yanında yalnız İbrahim Paşa ve Hacı İvaz Paşa kalır. Yazar ekler: "lalası Yörgüç'e Amasiyye'yi virdiler." Yörgüç Paşa, Murad'ın Amasya'daki şehzadelik yıllarından lalasıdır; bu kayıt onun Amasya'ya yerleşmesinin başlangıcını verir. Eserin ilerleyen bâblarında Yörgüç, Amasya ve Tokat yöresindeki Kızılkocaoğullarını ortadan kaldıracak, Kocakayası hisarını alacak ve Canik'te Alparslanoğlu ile uğraşacaktır. Padişah tam "Kendü mesâlihum göreyüm" diye oturacakken İsfendiyar'ın Taraklı Borlu üzerine geldiği haberi gelir.

Bir Meydan Okuma

Konuşan Murad'ın kendisidir. İlk iki beyit bir sabır ve tevekkül tavrıdır: göz yumup geçmek gerekir, ama iş başa düşünce Hakk'ın lütfu sağlam bir direktir. Üçüncü beyit doğrudan İsfendiyar'a seslenir: "Tur imdi İsfendiyâr ben varayum." Dördüncü beyitte Murad, İsfendiyar'ın babası ve dedesiyle de çok uğraştığını hatırlatır ve şimdi kendisini görmesi gerektiğini söyler. Bu, genç bir hükümdarın kendini kanıtlama isteğini yansıtan canlı bir sözdür. Redif "-ekdür": gerekdür, dilekdür, direkdür, yürekdür, gerekdür. Yörgüç Paşa'nın Amasya'daki külliyesi ve ailesi için Yörgüç Paşa sayfasına bakılabilir.

Kaynakça

  • Âşık Paşazade, Osmanoğulları'nın Tarihi, haz. Kemal Yavuz, M. A. Yekta Saraç, İstanbul: K Kitaplığı, 2003, s. 441-442 (çeviriyazı metin, bâb 90).