Özgün Metin
Vezin: mefâîlün mefâîlün mefâîlün mefâîlün (hezec; ikinci mısra neşirdeki biçimiyle kalıba tam oturmaz)
Selâmet bâğına işret içün basduñ kadem cânâ
Medîd olmadı zevküm ‘âkıbet vakt-i hazân ol
Günümüz Türkçesiyle
1. Ey sevgili, eğlenmek için selamet bahçesine ayak bastın; (ama) zevkim uzun sürmedi, sonunda güz vakti (geldi).
Edebî ve Tarihî Yorum
Şiirin Yapısı
Beytin kaynağı Fâtih'ten yaklaşık iki yüzyıl sonra yazılmış bir tezkiredir: Doğan'ın verdiği bilgiye göre XVII. yüzyıl şairlerini anlatan Rızâ Tezkiresi'nden alınmış ve Saffet Sıtkı'nın 1944 tarihli Ahmet Halit Kitabevi baskısında 80. sayfada kaydedilmiştir. Millet'teki yazmada yer almaz; bu yüzden aidiyet eski kayıtlar kadar sağlam değildir.
Neşirdeki metinde ikinci mısra "... 'âkıbet vakt-i hazân ol" sözüyle biter. Doğan'ın nesre çevirisi bu sonu "sonunda sonbahar vakti gelip çattı" diye anlar; yani mısraın sonunda "oldı" (oldu) gibi bir kelime düşünülmüştür. Basılı biçimiyle mısra hem anlamca hem de hezec kalıbı bakımından eksik görünür; bu sayfada metin neşirdeki gibi bırakılmış, aktarımda Doğan'ın anlayışı izlenmiştir. Kaynağın kendisine bakılamadığı için mısraın asıl biçimi belirsiz kalmaktadır.
Anlam ve Söz Sanatları
Beyit bir mevsim karşıtlığına dayanır. Sevgili eğlence için "selâmet bâğı"na, esenlik bahçesine ayak basmıştır; bu bahar ve kavuşma anıdır. Ama âşığın zevki "medîd", yani uzun olmamıştır ve sonunda güz gelmiştir. Divan şiirinde güz ayrılığın, solup gidişin mevsimidir; beyit, kısa bir mutluluğun ardından gelen ayrılığı tek bir bahar ile güz karşıtlığına sığdırır.
Kaynakça
- Fâtih Sultan Mehmed (Avnî), Fâtih Dîvânı ve Şerhi / Dīwān of Sultan Mehmed II with Commentary, haz. Muhammet Nur Doğan, İngilizce çev. Michael D. Sheridan, 3. baskı, İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, 2023, şiir 83, s. 557 (Millet 305'te yok; Rızâ Tezkiresi'nden, Saffet Sıtkı neşri (Ahmet Halit Kitabevi, 1944), s. 80). https://ekitap.yek.gov.tr/urun/fatih-divani-ve-serhi--ucuncu-baski-_794.aspx
Çevrimiçi kaynaklar
