Özgün Metin
Vezin: fâilâtün feilâtün feilâtün feilün (remel). Neşirde bu matlaın vezni geçmez; mahbun remel okuması bizimdir.
Derd-i ‘ışkuñ ki benüm mûnis ü gam-hârum ola
Hâşe li’llâh ki dahı yâr-ı vefâ-dârum ola
Günümüz Türkçesiyle
1. Senin aşkının derdi benim dostum ve dert ortağım olduktan sonra, Allah korusun, bir daha başka vefalı bir sevgilim olsun.
Edebî ve Tarihî Yorum
Şiirin Yapısı
İki mısraı "gam-hârum ola" ve "vefâ-dârum ola" sözleriyle birbirine kafiyeli olan beyit, bu biçimiyle bir gazelin matlaı olabilir; ama gazelin geri kalanı bilinmemektedir. Kaydı Ali Emîrî'nin Cevâhirü'l-Mülûk'unun 81. sayfasındadır ve Doğan'ın işaret ettiği gibi orada kaynak gösterilmez; Millet'teki yazmada ise yoktur. Aynı eserden alınan Arapça beyit gibi, bunun da hangi eski kaynağa dayandığı bilinmez. Mahbun remelle yazılmıştır.
Anlam ve Söz Sanatları
Beyit sevgilinin yerine aşk derdini koyar. Âşığın "mûnis"i, yani yalnızlıkta ona yoldaşlık eden dostu, ve "gam-hâr"ı, gamını paylaşan ortağı, sevgilinin kendisi değil, onun aşkının verdiği derttir. Bu dert vefalı bir sevgilinin yapacağı her şeyi yapmaktadır; bu yüzden âşık başka bir vefalı sevgili istemez ve bunu "hâşe li'llâh", Allah korusun, sözüyle reddeder. Divan şiirinde vefasızlık sevgilinin bilinen bir niteliğidir; beyit bu vefasızlığa karşı aşk derdinin vefasını koyar. Derdin kendisi, sevgilinin hiçbir zaman olmadığı kadar sadık bir arkadaş olmuştur.
Kaynakça
- Fâtih Sultan Mehmed (Avnî), Fâtih Dîvânı ve Şerhi / Dīwān of Sultan Mehmed II with Commentary, haz. Muhammet Nur Doğan, İngilizce çev. Michael D. Sheridan, 3. baskı, İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, 2023, şiir 84, s. 558 (Millet 305'te yok; Ali Emîrî, Cevâhirü'l-Mülûk, s. 81, kaynak gösterilmeden). https://ekitap.yek.gov.tr/urun/fatih-divani-ve-serhi--ucuncu-baski-_794.aspx
Çevrimiçi kaynaklar
