Fâtih Sultan Mehmed'in Avnî mahlasıyla yazdığı gazeller, kıt'alar ve beyitler; divanının nüshaları, neşirleri ve tartışmalı Amasya bağı.
Fâtih Sultan Mehmed'in Avnî mahlasıyla yazdığı şiirler: tek nüshalık divanı, Jacob'dan Doğan'a neşirleri, ana nüsha dışındaki parçalar ve tartışmalı Amasya bağı.
Avnî divanının açılış gazeli: yüzü bayram hilaline, saçı İsrâ gecesine, bakışı Musa'nın eline, dudağı İsa'nın nefesine benzetilen sevgiliyi öven beş beyit.
Derdini sevgiliye duyurmanın yolunu arayan âşık: Süleyman'a sesini ulaştıramayan karınca, meclisteki ağlayan mum ve ayrılık yarasını gösteren yırtık yaka.
Dünya tarlasından yalnız gam biçen âşığın "baña" redifli şikâyeti: ağlayan Âdem, zehir ile panzehir ve secdeyi sevgilinin kaş mihrabına yönelten makta.
Altı beyti tek bir şart cümlesi gibi uzanan gazel: âşığın bütün çilelerini sayar ve dünyanın taç ve tahtını sevgilinin mahallesine değişmeyen Avnî'yle biter.
Her beyti şarapla biten bahar ve meyhane gazeli: dudağa benzeyen şarap, sakinin yüzüyle aydınlanan meclis ve yol üstünde sarhoş yatıp nakdini çaldıran Avnî.
Aşkta her şeyin zor olduğunu söyleyen gazel: sevgilinin kapısına varmak, gözyaşı denizine dalmak, ondan vazgeçmek; dünya kocakarısına aldanmamayı öğütleyen makta.
İmgelerini "şâh şâh", dal dal sıralayan bahçe gazeli: yüze dökülen sümbül saçlar, karabiber salkımına benzeyen benler, goncanın mektubunu ezberleyen bülbül ve ahın muskası.
Bir sözlük gibi işleyen gazel: gülden yanak, serviden boy kastedilir; bulut ahın dumanı, Ülker gözyaşıdır. Makta şiire rakibin adını sokmamayı öğütler.
Umudu her beyitte başka yerden bekleyen gazel: rakibe rağmen sevgiliden vazgeçmeyen âşık, inci arayan dalgıç, nisan yağmuru ve mahlasla Allah'ın "avn"ına sığınma.
Redifi her beyitte başka anlama geçen gazel: ilaç yerine geçen ecel şerbeti, dindar geçinen kâfir rakip, viranedeki hazine ve "Avnî âşık değilse buradan niye geçer" diyen sevgili.
Yanaktaki güllerin gönlü bülbül ettiği gazel: aşk pazarında kâr edilen dertler, sabanın çözemediği zülüf düğümü ve meyhanede şarap ateşiyle yanan mumlar.
Gelin saçısı ve padişaha serilen pâyendaz âdetlerinden beslenen kısa gazel: kirpik bulutu ayağa inci saçar, sararmış yüz sevgilinin hayaline altın döşek olur.
Redifi "düşer" fiilinin yedi ayrı anlamında dolaşan gazel: güz yapraklarından serilen ipek yaygı, gölgesinden kurtulamayan âşık, ferman ile tuğra ve suya düşen güneş.
Karalar giymiş Frenk güzeli için yazılan gazel: zünnar düğümü, İsa'nın can veren yolu ve "Sen İstanbul şahısın, o Galata şahıdır" diye biten ünlü makta.
Kısa vezinli, sade dilli bir gazel: medrese kitaplarının adlarıyla oynanan ağız ve saç, gönül şehrine giren haramiler ve kokusu baş ağrıtan dünya gülü.
Her beyitte bir şeyi başka bir şeye çeviren gazel: inci diş ve lâl dudak, yarım ağız "kulum" sözüyle sultan olan âşık, İbn Sînâ'nın Kânûn'u ile kanun sazı.
Sevgilinin bağ seyrine çıkışını bir padişah alayı gibi anlatan sekiz beyitlik gazel: yolu gözleyen nergis, el pençe divan duran şimşirler ve iki göz deryası.
"Bir şâha kul oldum ki cihân aña gedâdur" diye açılan gazel: dünyanın dilencisi olduğu bir şaha kul olan padişah-şair, bayram sabahları ve Kadir geceleri.
Matlaı yazmada bulunmayan dört beyitlik gazel: kâmet ile kıyamet, gamze kılıcıyla bedene dönen can ve gül mevsiminin bir ay sürmemesi üzerine.
Mütekârib vezniyle yazılmış, soru redifli kısa gazel: gözden akan yaş mı kan mı, denizler göz gibi inci saçar mı, Avnî'ye cefa eden sevgili mi felek mi?
Ferhad'ı çıraklığa bile layık görmeyen âşığın gazeli: serv-i âzâd, tırnakla kazılan can, Bîsütûn'da yankılanan feryat ve paslanmış gönül aynası üzerine yedi beyit.
Latîfî'nin tezkiresinde örnek gösterdiği matla ile açılan şarap gazeli: güz gelmeden kadeh isteyen âşık, elden giden irade, geçici güzellik ve rakiple savaş.
Kulu dünya sultanı olan bir şaha bağlanan âşığın gazeli: Kadir gecesi saç, Ramazan ayrılık, Yusuf ile Sinan oyunu ve Sadî'nin Sultan Mahmud hikâyesine telmih.
Aşk ülkesinin şahı olarak konuşan âşık: ülkesi gam çölü, sancağı ejderha biçimli ah alevi, aynası şarap kadehi, ateşini saklayan kül de kendi yanmış bedenidir.
Kısa remelle yazılmış beş beyit: gam meclisinde ney, çeng ve kanun; Hüsrev, Ferhad ve Mecnun adlarıyla kurulan tevriye ve gözyaşı harcayıp vuslat alamayan Avnî.
Saçın kokusuyla yetinen gönlü bile rakibin engellediği gazel: melekten üstün sevgili, dillere destan bir aşk ve mülkü şarapla sevgiliye harcamayı öğütleyen makta.
Birinci çoğul şahısla konuşan âşıkların gazeli: toprak olup ahla süpürülen beden, başa konan şarap, ayrılık oklarına germe göğüs ve göklere denk sayılan eşik.
Reddedişlerden kurulu bir gazel: viran gönlünü onarmak istemeyen âşık, şöhret aramayan uzlet ehli ve aşk hazinesi olanın hazine bekçiliğini küçümsemesi.
"Biz" diye konuşan âşıkların ikinci gazeli: gonca dudaklı sevgiliyi görünce yaka yırtanlar, Hamza kıssası gibi destan olan aşk, bayrak gibi açık boy ve gizli ağız sırrı.
Redifinde sevgilinin adı, Veyis, tekrar eden gazel: gönül tahtında yıllardır sultan olan Veyis'e bir gecelik konukluk için gözyaşı şarap, ciğer kebap edilir.
Bir değişimi haber veren "olmış" redifiyle: gözyaşı havuzunda kabarcık olan göz kapakları, kartala dönen zülüf, gizli içmeye fetva veren sofu ve eşikte uluyan rakip köpek.
Fidan iken servi olan gonca dudaklı sevgiliyi anlatan kısa gazel: güzellik sofrasındaki bal, hilal yerine seyredilen kaş ve şeker helvaya benzetilen dudak.
"-mış" redifli bir fark ediş gazeli: eşik toprağıyla nurlanan göz, cefa mimarının imar ettiği gönül, güneşe dönen zerreler ve baş ağrısı bahanesiyle namaza gelmeyen zahit.
Meyhaneyi cennete benzeten gazel: huri yüzlü muğbeçeler, her yanı bahar kokan bir avlu, kapıdan giremeyen bulanık gönüllü sofu ve tortuyu içenin şefaatçi oluşu.
Meyhanenin güvenli makamı ve şefkatli piri üzerine bir tasavvuf gazeli: arkadaşsız bir devir, denizde boğulanın denizi bilmeyişi, riyakâr sofu ve fenâ yolu.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.