Sözsüz Bildiş havasını 1943 yazında Ankara Devlet Konservatuvarı heyetine bir davulcu ile bir zurnacı birlikte çalmıştır, ama repertuvar notası kaynak kişi olarak yalnız davulcu Cuma Nacak'ı yazar; zurnacı Veli Töngel'in adı derleme fişinde kalmıştır. Ezgiyi Muzaffer Sarısözen derleyip notaya almış, TRT'nin Türk halk müziği repertuvarı da onu oyun havaları arasında 91 numarayla kaydetmiştir. Amasya'ya kayıtlı oyun havaları içinde bundan küçük bir numara yoktur.

Künye

  • Repertuvar no: TRT Türk Halk Müziği repertuvarı 91 (oyun havaları bölümü)
  • Yöre: Amasya; repertuvarda ilçe ya da köy yazılmamış, konservatuvar kataloğunda kayıt yeri "Amasya ili" (tahmin)
  • Kaynak kişi: Cuma Nacak (davul); derleme fişinde Veli Töngel (zurna) de yazılı
  • Derleyen ve notaya alan: Muzaffer Sarısözen
  • Derleme tarihi: Temmuz 1943, günü belirsiz; konservatuvar kataloğunda sıra 3614, plak 1112/A-1, adı "Bildiş ve Yeldirme", icracılar Cuma Nacak ve Veli Döngel
  • Makam: Segâh dizisi; karar ve bitiş Si
  • Usul: 4/4
  • Türü: oyun havası (sözsüz)
  • Müzik: anonim
  • TRT bağlantısı: TRT'nin eser eser açık bir repertuvar adresi yoktur; 91 numaralı eserin künyesi, derleme fişine dair notu ve tek sayfalık nota görüntüsü Repertükül'de görülebilir.
  • Genel yazı: Yeşilırmak'ın Ezgisi

Sözleri

Bildiş, davul ve zurnanın çalıp oyuncuların oynadığı bir havadır; notada söz yerine "Sözü Yoktur" kaydı durur.

Hikâyesi

Repertuvar notunun aktardığına göre derleme fişi iki icracıyı birlikte, meslekleriyle yazar: Cuma Nacak davulcu ve çiftçi, yanında 1318 yılı; Veli Töngel zurnacı ve çiftçi, yanında 1317 yılı. Bu yıllar büyük olasılıkla Rumî takvimle doğum yıllarıdır ve aşağı yukarı 1902 ile 1901'e karşılık gelir. Konservatuvar kataloğu zurnacının soyadını "Döngel" diye okur.

Katalogda aynı ikilinin art arda doldurduğu dört plak yüzü vardır: "Amasya Üç Ayak ve Yeldirmesi", "Köçek Havası", "Bildiş ve Yeldirme" ve "Tokat Oyun Havası". Dördünün de yeri "Amasya ili", tarihi yalnız ay ve yıl olarak, köşeli parantez içinde verilir; yani kaydın hangi gün ve Amasya'nın neresinde yapıldığı fişten çıkarılamamıştır. "Bildiş" adının ne anlama geldiği, havanın hangi oyunla, hangi durumda oynandığı da basılı bir kaynakta açıklanmış değildir.

Müzikal Özellikleri

Konservatuvar listesinde adın "Bildiş ve Yeldirme" diye geçmesi, plakta havanın ardından hızlanan bir yeldirme bölümünün de çalındığını düşündürür. TRT notası ise yalnız "Bildiş" adını taşır; bu, yeldirmenin notaya alınmadığı anlamına gelebilir, ama künye konuya değinmez. Tek sayfalık notadaki ezgi Segâh dizisinde ve 4/4 usulündedir, Si'de karar kılıp Si'de biter. Künyenin ses alanına ayrılan haneleri boş bırakılmıştır.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Cuma Nacak ile Veli Töngel'in 1943'te davul ve zurnayla doldurduğu plak, havanın bilinen kaydıdır. Sonraki yıllarda başka çalgıcıların onu kaydettiğine ya da yayımladığına dair kaynaklarda bir iz yok.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar