Merzifon derlemeleri arasında ezgisi anonim olarak kaydedilen tek parça budur. Sözleri Ali Kaya Çelebi'nindir; nota bestecisinden alınmamış, künyenin deyişiyle "kaynak kişiden" yazılmıştır; yani halk arasında söylenen bir ezgiye yeni bir söz oturtulmuş görünür. Konusu repertuvar sınıflamasında "dua, beddua" diye geçer ve her bent aynı yakarışla biter: "Gel derdime derman eyle." Arşiv kaydı 2085 numaralıdır; TRT repertuvarında eserin bir karşılığı bulunmaz.

Künye

  • Arşiv no: Repertükül Arşiv 2085 (TRT numarası değildir)
  • Yöre: Amasya, Merzifon
  • Söz: Ali Kaya Çelebi
  • Müzik: anonim
  • Kaynak kişi: adı yazılmamış; kayıt "kaynak kişiden"
  • Derleyen ve notaya alan: Erkan Demirtaş, Berkay Gençer
  • Derleme tarihi: belirtilmemiş; CultureCIVIC Kültür Sanat Destek Programı (2021'de başladı) kapsamında
  • Makam: Karcığar dizisi; karar ve bitiş La
  • Usul: 4/4
  • Kaynak bağlantısı: TRT'de olmadığından Repertükül Arşiv 2085

Sözleri

Pirine ve Kerbelâ'ya hal arz eden dört dörtlüğün yalnız birincisi aşağıdadır. Ali Kaya Çelebi aynı derlemede kendi bestesiyle de yer alan çağdaş bir halk şairidir, sözleri de bu yüzden telifli sayılır.

Arzu halim var pirime
Gel derdime derman eyle
Kerbela'da Şah Hüseyin'e
Gel derdime derman eyle

Âşık, halini önce pirine, sonra Kerbelâ'da şehit düşen Hz. Hüseyin'e arz eder. Arzuhâl, dilekçe demektir; "arzu halim var" dizesi bu kelimeyi halk ağzıyla ikiye bölerek hem bir dilek hem de bir hal arzı anlatır. Kalan bentlerde Hak Muhammed'in nuru, "erilmez" Ali sırrı, Kevser ve On İki İmam katarı anılır. Mahlas "Âşık Ali'm" biçiminde son dörtlükte geçer; "derdime" de bu bentlerde "derdimize"ye döner ve dua tek kişiden topluluğa geçer.

Hikâyesi

Anonim ezginin nereden geldiği, Çelebi'nin sözlerinin ona ne zaman giydirildiği cevapsız kalıyor. Nota bu noktada susar; konuya değinen yayımlanmış bir metin de bilinmiyor.

Müzikal Özellikleri

Merzifon'dan derlenen eserlerin çoğu Hüseyni ya da Uşşak'tadır; "Arzu Halim Var Pirime" Karcığar dizisini kullanan tek örnektir. Künye en tiz sesi Fa diyez olarak verir; bu ses, Karcığar'ın Re üzerine kurulan üst dörtlüsünün artık ikilisine düşer ve diziye adını veren rengi taşır. En pes ses olarak Si koma bemol yazılmış, karar ise La gösterilmiştir. Notadaki bu küçük tutarsızlık, ezginin kararından aşağı inmediğini, La'ya son cümlede yukarıdan vardığını düşündürür. Ses genişliği beş sestir, usul 4/4.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Notaya geçen söyleyiş adı verilmeyen kaynak kişiye aittir. Ali Kaya Çelebi'nin söz ve ezgisi kendisine ait bir başka eseri, "Fırsat Elde İken Bir Amel Kazan", aynı arşivde 2089 numaradadır. Bu söyleyişin dışında yayımlanmış bir icraya ulaşılamadı. Deyişi ilin bütün ezgi birikimi içinde görmek için Amasya türkülerini ve uzun havalarını toplu olarak inceleyen yazıya bakılabilir.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar