Pek az deyiş ilk dizesinde kendi yerini adres verir gibi söyler. Âşık Veli Saimi'nin bu eseri "Amasya İli'nde Merzifon Şehri'nde" diye başlar ve hemen ardından gelenleri karşılar: "Erenler yarenler sefa geldiniz." Notadaki ek adı Safalama'dır; sefa geldiniz nakaratıyla misafir ağırlayan bir hoş geldin deyişidir. TRT'nin repertuvarında yoktur. 2084 numaralı arşiv kaydı sözü ve ezgiyi Saimi'ye verir, icrayı da ondan alır.

Künye

  • Arşiv no: Repertükül Arşiv 2084; TRT numarası değildir
  • Yöre: Amasya, Merzifon
  • Tür: deyiş (notada "Safalama" ek adıyla)
  • Söz ve müzik: Âşık Veli Saimi
  • Kaynak kişi: ayrıca yazılmamış; icra eden besteci
  • Derleyen ve notaya alan: Erkan Demirtaş, Berkay Gençer
  • Derleme tarihi: notada yok; CultureCIVIC programı kapsamında, dolayısıyla programın başladığı Haziran 2021'den sonra
  • Makam: Uşşak dizisi; karar ve bitiş La
  • Usul: 4/4
  • Kaynak bağlantısı: Repertükül Arşiv 2084 (TRT kaydı bulunmuyor)

Sözleri

Günümüz âşıklarından Veli Saimi'nin sözleri telifli olduğundan, misafiri karşılayan dört bentten yalnız Merzifon'u anan açılış kıtası buraya alındı; kalan bentler notanın altında yazılıdır.

Amasya İli'nde Merzifon Şehri'nde
Erenler yarenler sefa geldiniz
Hakin sonda vücudumda şehrimde
Erenler yarenler sefa geldiniz

Erenler, Alevî-Bektaşî dilinde yola ermiş kişiler, yarenler ise dostlar, yol arkadaşlarıdır. Üçüncü dizenin notadaki yazımı açık bir anlam vermiyor; Hak'kın âşığın kendi bedeninde ve şehrinde tecelli ettiğini söylemek istiyor olabilir; dizenin kesin okuması ise kurulamıyor. Sonraki bentlerde konuklar "Kırklar makamı"na, dertlere derman veren dostlara bağlanır, "Tanrı misafiri"nin Şah-ı Merdan, yani Hz. Ali olduğu söylenir. Âşığın adı son bentte duyulur. Deyiş, bentlerin dışında kalan "Ali yâr, Ali yâr, şahım Ali yâr" niyazıyla kapanır.

Hikâyesi

Sözler bir karşılama anını canlandırır. O kapıdan kimlerin, ne zaman girdiği, deyişin bir cem için mi yoksa belli bir buluşma için mi yazıldığı derlemede kayıtlı değil.

Müzikal Özellikleri

Dört sesle yetinen bir ezgidir: La'dan Re'ye. Merzifon notaları arasında bundan dar alanlısı pek yoktur. Uşşak dizisinin alt dörtlüsünde dönen ezgi, 4/4'lük usulle ve aynı La sesinde karar kılarak ilerler. Böyle dar bir alan, sazla birlikte topluca söylenmeye uygun düşer; nakaratın her bentte iki kez tekrarlanması da bunu destekler. Derleyiciler ezgi üzerine bundan fazla bir not düşmemiştir.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Notaya alınan söyleyiş Veli Saimi'nin kendi icrasıdır; plak ya da albüm gibi ticari bir kayıt izine rastlanmadı. Arşiv sırasında onu 2085 numaralı "Arzu Halim Var Pirime" izler. Safalama ve deyişlerin Amasya'nın daha önce derlenmiş ezgileriyle nasıl bir arada durduğu Amasya ezgileri üzerine kaleme alınan uzun incelemede görülebilir.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar