"Sen de yanmalısın hasret-ül nara" dizesi her dörtlüğün sonunda geri döner ve türküye ikinci adını verir: Hasret-ül Nar, yani hasret ateşi. Sözü de ezgisi de Merzifonlu Âşık Bendemi'ye aittir. TRT'nin listelerinde yer almayan eserin notası, çevrim içi bir türkü külliyatının arşiv bölümünde 2083 numarayla durur. Kaydı alıp notaya geçirenler Demirtaş ve Gençer adlı iki derleyicidir. Künyede bir kaynak kişi adı aranırsa bulunmaz, çünkü türkü doğrudan bestecisinin ağzından derlenmiştir.

Künye

  • Arşiv no: Repertükül Arşiv 2083 (TRT repertuvar numarası değildir)
  • Yöre: Amasya, Merzifon
  • Söz ve müzik: Âşık Bendemi
  • Kaynak kişi: künyede ayrıca belirtilmemiş; icra eden besteci, kayıt "besteciden"
  • Derleyen ve notaya alan: Erkan Demirtaş, Berkay Gençer
  • Derleme tarihi: verilmemiş; notadaki açıklamaya göre CultureCIVIC Kültür Sanat Destek Programı kapsamında derlenmiştir, program 30 Haziran 2021'de başlamıştır
  • Makam: Hüseyni dizisi; karar ve bitiş La
  • Usul: 4/4
  • Konu: aşk, sevda
  • Kaynak bağlantısı: eser TRT'de bulunmadığından nota ve künye için Repertükül Arşiv 2083

Sözleri

Hasret ateşini anlatan üç dörtlük, çağdaş bir âşık olan Bendemi'nin 2021'den sonra kendi sesinden kaydedilmiş kişisel eseridir ve telif koruması altındadır. Buraya nakaratı da taşıyan ilk dörtlük alındı; öbür ikisi derlemenin notasıyla birlikte yayımlanmıştır.

Ahu perçemine kül ettin beni
Sen de yanmalısın hasret-ül nara
Sevdaya düş idim kül ettin beni
Sen de yanmalısın hasret-ül nara

Âhû ceylan demektir; divan şiirinden halk şiirine geçmiş bir güzellik benzetmesidir. Âşık, ceylan gözlü sevgilinin perçemi yüzünden yanıp kül olduğunu söyler ve ondan aynı ateşe düşmesini ister. Dilek bir beddua kadar sert değildir, daha çok bir hak arayışıdır: yakan da yansın ki hal anlaşılsın. Sonraki dörtlüklerde ağırlık kişisel dertten genele kayar; sevda ateşine yananların kendisinden ibaret olmadığını, "niceler"in ve "yüceler"in de bu yoldan geçtiğini söyler. Son dörtlükte mahlas gelir ve pervane ile mum imgesi açılır.

Hikâyesi

Sözler kimseyi adıyla anmaz; ne bir yer adı geçer ne de bir tarih. Hasret ateşinin kime yandığını, türkünün hangi olaydan doğduğunu nota söylemiyor, bu konuya değinen bir başka metne de rastlanmadı.

Müzikal Özellikleri

Altı sesle yetinen bir ezgidir. Hüseyni dizisinde kurulur, La'da karar verir ve aynı seste biter; pes sınır karar sesinin kendisi, en tiz ses Fa'dır. 4/4'lük düzgün usul, nakarat gibi dönen ikinci ve dördüncü dizelerin rahatça tekrar edilmesine elverir. Notada bir ritim çeşitlemesi ya da serbest bölüm gösterilmemiştir.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Notaya esas olan icra Bendemi'nin kendisinindir; piyasaya çıkmış bir albüme ya da bir radyo yayınına geçtiğini gösteren belge yok. Âşığın sesinden notaya geçen bir başka eser "Gel Doğan Güne Başlama" adlı deyiştir. Merzifon'daki bu yeni derlemelerin ilin eski türkü ve uzun havalarıyla yan yana durduğu tablo Yeşilırmak'ın Ezgisi başlığı altında toplanmıştır.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar