Bu bozlağın ilk dizesini katalogcu bile duraksayarak okumuştur: "Güzelin(?) yaylası tekerin beli"; kelimenin yanındaki soru işareti ona aittir. Hüseyin adlı okuyucunun 6 Temmuz 1943'teki oturumu bir bozlakla açılıp yine bir bozlakla kapanır; katalogda 3624 numarayla kayıtlı olan bu, ilkidir. Uzun havanın notası da sözleri de yayımlanmış değildir.

Künye

  • Repertuvar no: yok; TRT repertuvarında Amasya yöresine kayıtlı değildir
  • Derleme yeri: Amasya merkez (katalogda köşeli parantezle)
  • Kaynak kişi: Hüseyin (fişte soyadı yok; katalogda "Hüseyin [3]")
  • Derleyen: Ankara Devlet Konservatuvarı heyeti: Halil Bedii Yönetken, Muzaffer Sarısözen, teknisyen Rıza Yetişen
  • Derleme tarihi: 6 Temmuz 1943
  • Arşivdeki yeri: Folklor Arşivi, plak [1113/B-2] (numara köşeli parantezli); Kaya kataloğunda sıra 3624
  • Tür: uzun hava (bozlak)
  • Makam, usul: kayıtlı değil; serbest ritimli bir tür
  • Söz ve müzik: anonim
  • Kaynak bağlantısı: TRT sayfası yoktur; künye Kaya kataloğunda

Sözleri

Güzelin(?) yaylası tekerin beli

Katalog, fişlerde okunuşundan ya da doğruluğundan şüphe ettiği kelimelerin yanına parantez içinde soru işareti koyduğunu açıklar. Dolayısıyla "Güzelin" bir okuma tahminidir; fişteki kelime silik ya da belirsizdir. "Tekerin beli" de açık değildir: bir dağın ya da yaylanın beline, yani sırtına, geçidine ad verilmiş olabilir, ama bu yer adı başka bir kaynakla karşılaştırılamadı. Dize bir yayla ve bir "bel", yani dağ sırtı ya da geçit adıyla açılır; gerisi bilinmiyor. Silik kelimenin doğrusu da dizenin devamı da iki belgede saklıdır: TRT'deki fiş kopyasında ve Folklor Arşivi'ndeki plakta.

Hikâyesi

Bu bozlağın kime, hangi acı üzerine söylendiğini anlatan bir kayıt yayımlanmamıştır. Hüseyin'in soyadı fişte yoktur; katalog, soyadı yazılmamış aynı adlı icracıları köşeli parantezli numaralarla ayırır ve onu üçüncü Hüseyin olarak listeler. İcracı listesine göre lakabı Garip Hüseyin'dir ve rumî 1306 doğumlu, Amasya merkezli bir arabacıdır.

Müzikal Özellikleri

Bozlak serbest ritimle okunan bir uzun hava türüdür; bu kaydın makamı, ses alanı ve seyri notası olmadığı için bilinmiyor. Plak numarasının köşeli parantez içinde yazılması da bir belirsizliğe işaret eder. Katalogcu, fişlerdeki eksik plak numaralarını her plağa dört eser, her yüze ikişer parça düştüğünü varsayarak tamamladığını söyler; köşeli parantezli 1113/B-2 numarasının da böyle bir tamamlama olması mümkündür. Aynı yüzün ilk parçası Osman Çevikçe'nin "Kalenderi"sidir.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Hüseyin aynı oturumda bu bozlaktan sonra "Beypazarı Havası", "Berber", "Bülbül" ve coşkun sulara seslenen ikinci bir bozlak okumuştur; ilk bozlağın o günkü plaktan başka bir kaydı bilinmiyor. Amasya'nın uzun havaları ve türküleri Yeşilırmak'ın Ezgisi başlıklı yazıda bir arada ele alınır.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar