Özgün Metin

Ölçü: 11'li hece ölçüsü

Adım adım dostu ettim ziyaret
Keremler gânisin eyle hidayet
Sevindir kulunu ülke vilâyet
Ağlatma kulunu hakka bağışla
Ülke vilâyetin haznesi sensin
Sevindir kulunu yüzleri gülsün
Seyrettim âlemi ülkede birsin
Ağlatma kulunu hakka bağışla
Seyrettim âlemi mislin bulunmaz
Seni seven âşık her dem yorulmaz
Sen merhem sürmezsen yarem onulmaz
Ağlatma kulunu hakka bağışla
Yarelerim göz göz oldu gaynaştı
Aşkına düşeli dalgamız aştı
Bunca âşık sâdık destinden içti
Ağlatma kulunu hakka bağışla
Gördüm cemâlini arzumuz nurdur
Dostun muhabbeti gönülde sırdır
Fakir Derviş Edna’m kapında kuldur
Ağlatma kulunu hakka bağışla

Günümüz Türkçesiyle

1. Adım adım dostu ziyaret ettim; sen keremlerin madenisin, yol göster. Kulunu sevindir, ey ülkenin velisi; kulunu ağlatma, onu Hakk'a bağışla.

2. Ülkenin velilik hazinesi sensin; kulunu sevindir, yüzleri gülsün. Âlemi seyrettim, bu ülkede tek sensin; kulunu ağlatma, onu Hakk'a bağışla.

3. Âlemi seyrettim, eşin bulunmaz; seni seven âşık hiç yorulmaz. Sen merhem sürmezsen yaram iyileşmez; kulunu ağlatma, onu Hakk'a bağışla.

4. Yaralarım göz göz olup işledi; aşkına düşeli dalgamız taştı. Bunca sadık âşık senin elinden içti; kulunu ağlatma, onu Hakk'a bağışla.

5. Yüzünü gördüm, dileğimiz nurdur; dostun muhabbeti gönülde bir sırdır. Fakir Derviş Edna kapında kuldur; kulunu ağlatma, onu Hakk'a bağışla.

Edebî ve Tarihî Yorum

Şiirin Yapısı

Dörtlükleri birbirine bağlayan zincirleme yapı bu medetnamenin en belirgin yanıdır: bir dörtlüğün son uyak sözü sonrakinin ilk dizesinde yeniden alınır ("vilâyet, ülke vilâyetin", "birsin, seyrettim âlemi", "onulmaz, yarelerim"). Makale bu tekniğin halk şiirinde ezber kolaylığı için kullanıldığını belirtir ve şiiri medetname, yani yardım dileyen şiir olarak sınıflar. Her dörtlüğün son dizesi "Ağlatma kulunu hakka bağışla" nakaratıdır; ilk üç dizeler "ziyaret, hidayet, vilâyet", "sensin, gülsün, birsin", "bulunmaz, yorulmaz, onulmaz", "gaynaştı, aştı, içti", "nurdur, sırdır, kuldur" diye uyaklanır. Beş dörtlük de on bir heceli dizelerle kurulur. Mahlas son dörtlükte "Fakir Derviş Edna'm" diye geçer.

Anlam ve Söz Sanatları

Medetname, bir pirden ya da ermişten yardım ve şefaat dileyen şiirdir. Derviş Edna, dostu "adım adım" ziyaret ettiğini söyleyerek açar ve onu "keremler kânisi", yani cömertliğin madeni, "ülke vilâyetinin haznesi" diye över. Vilayet sözü burada hem yönetilen toprak hem de velilik anlamına gelir; şair övülen kişiyi bütün bir yurdun manevi koruyucusu olarak görür. Kimin ziyaret edildiği kaynakta belirtilmez; Derviş Edna'nın mürşidi Kul Fakir'e sık gidip geldiği bilindiğinden ona yazılmış olabilir, ama bu bizim tahminimizdir.

Şiirin ikinci yarısı yara imgesi üzerinde durur. Âşığın yarası göz göz olmuş, işlemiştir; merhemi ancak sevilen sürebilir. Halk şiirinde sevgilinin hem yarayı açan hem de iyileştiren olması bilinen bir kalıptır; burada bu kalıp mürşide yönelir. "Bunca âşık sadık destinden içti" dizesi, cemlerde sunulan dolu ile aşk kadehini birlikte düşündürür. Son dörtlükte şairin kendini "fakir" ve "kapında kul" diye anması, Alevî-Bektaşî şiirinde mürşide karşı alçakgönüllülüğün yerleşik ifadesidir.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar