Özgün Metin

Alur göñlini ele aġyâruñ ol yâr
Dimez kim ʿâşıḳuñ da ḫâṭırı var

Günümüz Türkçesiyle

1. O sevgili rakiplerin gönlünü hoş eder; âşığın da gönlü (hatırı) olduğunu düşünmez.

Edebî ve Tarihî Yorum

Kısa vezinli bu beyit, divan şiirinin en tanıdık şikâyetlerinden birini iki gündelik deyimle söyler. "Gönlünü ele almak" birini memnun etmek, gönlünü kazanmak; "hatırı var" ise birinin de gözetilmesi gereken bir değeri, bir kırılganlığı olduğunu söylemektir. Sevgili ağyârın, yani rakiplerin gönlünü alır, ama âşığın da bir hatırı olduğunu hiç aklına getirmez.

Beyitte söz oyunu "el" kelimesine dayanır: "ele almak" deyimindeki el, ağyârın kendisi de "el", yani yabancı sayıldığı için ikinci bir anlam kazanır. Gönül el'e verilmiştir. Her iki mısra "yâr" ve "var" ile kafiyelendiğinden beyit matla olarak okunur. Âşık Çelebi'nin seçtiği parçalar arasında en sade dilli olanıdır ve süsten çok konuşma diline yaslanır. Mısralar on bir, on iki hece kadardır; Ehlî'nin öteki beyitlerindeki on beş, on altı heceli mısraların yanında bu kısalık, söyleyişin bir atasözü gibi akılda kalmasını kolaylaştırır. Bu beyte yalnız Âşık Çelebi'nin tezkiresinde rastlanır.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar